Ochrona wierzyciela
Skarga pauliańska: termin, przedawnienie skargi pauliańskiej i darowizna na dziecko
Dłużnik z wyrokiem na karku podarował mieszkanie synowi, a komornik umorzył egzekucję jako bezskuteczną. Skarga pauliańska odwraca to w jeden sposób: mieszkanie zostaje u syna, ale komornik może je zlicytować tak, jakby nadal należało do dłużnika. Masz na to pięć lat od podpisania aktu i ani dnia więcej.
Stan prawny na 18 września 2026. To ogólna informacja prawna, nie porada w indywidualnej sprawie.
W skrócie
Skarga pauliańska (art. 527 do 534 KC) to pozew wierzyciela przeciwko osobie, która dostała majątek od niewypłacalnego dłużnika, o uznanie tej czynności za bezskuteczną wobec wierzyciela. Termin to 5 lat od daty czynności i jest zawity (art. 534 KC, TK SK 89/19). Przy darowiźnie nie trzeba dowodzić, że obdarowany wiedział o długach (art. 528 KC). Opłata to 5 % niższej z kwot: dług albo wartość darowizny, najwyżej 100 000 zł. Od uchwały SN III CZP 9/24 z 19 marca 2025 r. hipoteka na zbytej nieruchomości nie wyklucza pokrzywdzenia wierzycieli.
Kiedy wierzyciel wygrywa
Przesłanki skargi pauliańskiej i to, które z nich ustawa za Ciebie domniemywa
Sąd uwzględni skargę, gdy spełnionych jest pięć warunków naraz. Nie wszystkie trzeba jednak udowadniać wprost. Kodeks cywilny zawiera trzy domniemania, które przerzucają ciężar dowodu na pozwanego, i to one przesądzają o wyniku większości spraw z darowiznami w rodzinie.
§ 1. Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. § 2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.
| Przesłanka | Co to znaczy w praktyce | Jak ją wykazać | Ułatwienie z ustawy |
|---|---|---|---|
| Wierzytelność | Dług dłużnika wobec Ciebie istnieje; nie musi być wymagalny ani stwierdzony wyrokiem | Wyrok, nakaz zapłaty, faktury, umowa pożyczki, uznanie długu | Tytuł wykonawczy wystarcza sam; bez niego sąd bada dług w tym samym procesie |
| Czynność prawna dłużnika | Darowizna, sprzedaż, dożywocie, podział majątku, zwolnienie z długu, ustanowienie hipoteki na rzecz znajomego | Odpis księgi wieczystej, wypis aktu notarialnego, akta sprawy | Brak; datę czynności ustalasz z księgi i aktu |
| Pokrzywdzenie wierzycieli | Po czynności dłużnik jest niewypłacalny albo bardziej niewypłacalny niż przed nią | Postanowienie komornika o bezskuteczności egzekucji, wykaz majątku, zaświadczenia o zaległościach | Uchwała SN III CZP 9/24: wystarczy wzrost nadwyżki pasywów nad aktywami, oceniany na dzień zamknięcia rozprawy |
| Świadomość dłużnika | Dłużnik wiedział, że czynność może utrudnić zaspokojenie wierzycieli; zamiar nie jest potrzebny | Wezwania do zapłaty, pozwy, korespondencja sprzed czynności | Przy darowiźnie niewypłacalnego albo darowiźnie, która uczyniła go niewypłacalnym: domniemanie (art. 529 KC) |
| Wiedza osoby trzeciej | Nabywca wiedział albo przy należytej staranności mógł się dowiedzieć o świadomości dłużnika | Pokrewieństwo, wspólne zamieszkanie, cena rażąco niska, pośpiech transakcji | Przy darowiźnie niepotrzebna (art. 528 KC); przy osobie bliskiej i stałym kontrahencie domniemana (art. 527 § 3 i § 4 KC) |
Z tej tabeli wynika prosty wniosek. Gdy dłużnik podarował nieruchomość dziecku, małżonkowi albo rodzeństwu, wierzyciel musi w zasadzie udowodnić trzy rzeczy: swój dług, samą darowiznę i to, że po niej dłużnik nie ma z czego zapłacić. Resztę załatwiają art. 528 i 529 KC. Przy sprzedaży obcej osobie po cenie rynkowej sprawa jest odwrotna: wierzyciel musi wykazać wiedzę kupującego i to, że cena nie trafiła do majątku, z którego można egzekwować.
Podstawa prawna
Przepisy o skardze pauliańskiej w Kodeksie cywilnym, KPC i ustawie o kosztach
Rdzeń to osiem artykułów tytułu X księgi trzeciej Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 795). O tym, ile zapłacisz, do którego sądu pójdziesz i jak zablokujesz nieruchomość na czas procesu, decydują już inne ustawy. Poniżej wszystkie przepisy, na które powołuje się pozew i odpowiedź na pozew.
| Przepis | Co reguluje | Znaczenie praktyczne |
|---|---|---|
| art. 527 KC | Przesłanki, definicja pokrzywdzenia, domniemania dla osoby bliskiej (§ 3) i stałego kontrahenta będącego przedsiębiorcą (§ 4) | Podstawa każdego pozwu; § 3 przesądza sprawy rodzinne |
| art. 528 KC | Korzyść uzyskana bezpłatnie: bez badania wiedzy i staranności osoby trzeciej | Dobra wiara obdarowanego nie jest obroną |
| art. 529 KC | Domniemanie świadomości pokrzywdzenia przy darowiźnie dłużnika niewypłacalnego albo przez nią niewypłacalnego | Wierzyciel nie musi dowodzić, co dłużnik myślał |
| art. 530 KC | Zamiar pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli; przy odpłatności wymagana wiedza osoby trzeciej o zamiarze | Chroni wierzyciela, którego dług powstał po darowiźnie, ale tylko przy wykazaniu zamiaru |
| art. 531 KC | Powództwo lub zarzut przeciwko osobie trzeciej; przy dalszym zbyciu przeciwko kolejnemu nabywcy | Pozywasz obdarowanego, nie dłużnika |
| art. 532 KC | Zaspokojenie z przedmiotów, które wyszły z majątku dłużnika, z pierwszeństwem przed wierzycielami osoby trzeciej | Długi obdarowanego nie konkurują z Tobą o tę nieruchomość |
| art. 533 KC | Osoba trzecia zwalnia się, zaspokajając wierzyciela albo wskazując wystarczające mienie dłużnika | Najczęściej pomijana linia obrony obdarowanego |
| art. 534 KC | 5 lat od daty czynności; termin zawity | Sąd uwzględnia z urzędu; TK SK 89/19 potwierdził zgodność z Konstytucją |
| art. 1024 KC | Odrzucenie spadku z pokrzywdzeniem wierzycieli spadkobiercy; 6 miesięcy od dowiedzenia się, najpóźniej 3 lata | Osobny, krótszy termin niż przy darowiźnie |
| art. 17 pkt 4 i art. 27 KPC | Sąd okręgowy powyżej 100 000 zł; właściwość ogólna według miejsca zamieszkania pozwanego | Pozew składasz tam, gdzie mieszka obdarowany |
| art. 730 i art. 755 KPC | Zabezpieczenie roszczenia niepieniężnego, w tym zakaz zbywania lub obciążania nieruchomości | Wpis zakazu w księdze wieczystej blokuje sprzedaż w trakcie procesu |
| art. 13 ust. 2, art. 68 i art. 69 u.k.s.c. | Opłata 5 %, najwyżej 100 000 zł; 100 zł od wniosku o zabezpieczenie w toku sprawy; czwarta część opłaty od pozwu przy zabezpieczeniu przed procesem | Limit obniżony z 200 000 zł od 23 września 2025 r. |
Termin
Skarga pauliańska termin: jak liczyć pięć lat i dlaczego to nie jest przedawnienie
Termin z art. 534 KC biegnie od daty czynności, którą zaskarżasz, a nie od dnia, w którym się o niej dowiedziałeś, ani od powstania długu. Przy darowiźnie nieruchomości datą czynności jest dzień podpisania aktu notarialnego. Wpis obdarowanego do księgi wieczystej, który bywa dokonany kilka tygodni później, niczego nie przesuwa.
Uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej czynności.
Większość poradników nazywa ten termin przedawnieniem, co prowadzi do dwóch kosztownych błędów. Po pierwsze, przedawnienie można przerwać wezwaniem do próby ugodowej albo wnioskiem o egzekucję, a terminu zawitego nie przerywa nic poza wniesieniem pozwu. Po drugie, przedawnienie sąd bierze pod uwagę tylko na zarzut, a termin zawity z urzędu. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 grudnia 2024 r. (SK 89/19) nie dopatrzył się w tym naruszenia prawa do sądu: termin ma stabilizować sytuację nabywców, więc wierzyciel, który go przegapi, nie ma już tej drogi.
| Sytuacja | Termin | Od kiedy liczyć | Przykład |
|---|---|---|---|
| Darowizna, sprzedaż, dożywocie, podział majątku | 5 lat, zawity (art. 534 KC) | Data czynności, przy nieruchomości data aktu notarialnego | Akt z 14.04.2022 r.: pozew najpóźniej 14.04.2027 r. |
| Odrzucenie spadku przez zadłużonego spadkobiercę | 6 miesięcy, najpóźniej 3 lata (art. 1024 § 2 KC) | Dowiedzenie się o odrzuceniu; granica od dnia odrzucenia | Dowiadujesz się z akt komorniczych: 6 miesięcy od tego dnia |
| Nieodpłatna czynność przed upadłością dłużnika | Bezskuteczna z mocy prawa, bez pozwu (art. 127 ust. 1 Prawa upadłościowego) | Rok przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości | Syndyk odzyskuje rzecz do masy, a Ty zgłaszasz wierzytelność |
| Wierzytelność, na której opierasz skargę | Własny termin przedawnienia, zwykle 3 albo 6 lat (art. 118 KC) | Wymagalność długu | Pozwany może podnieść przedawnienie długu, tak jak zrobiłby dłużnik |
Ostatni wiersz bywa pomijany. Skarga pauliańska nie tworzy nowego długu, tylko otwiera drogę do egzekucji istniejącego. Jeżeli przedawnienie długu nastąpiło przed zamknięciem rozprawy, a wierzyciel nie ma prawomocnego wyroku, który je przerwał, obdarowany broni się tak samo skutecznie, jak broniłby się dłużnik. Dlatego wierzyciel bez tytułu powinien pozwać dłużnika o zapłatę równolegle albo wcześniej.
Co się zmieniło
Trzy uchwały siedmiu sędziów SN, które przesunęły skargę pauliańską na stronę wierzyciela
Przez lata trzy argumenty wygrywały sprawy pozwanym: nieruchomość była obciążona hipoteką ponad wartość, dłużnik ogłosił upadłość, a zakaz zbywania nic nie dawał przy cudzej egzekucji. Między 2021 a 2025 r. Sąd Najwyższy w poszerzonych składach zamknął wszystkie trzy. Poradniki pisane wcześniej opisują stan, który już nie obowiązuje.
III CZP 9/24, 19.03.2025
Hipoteka nie wyklucza pokrzywdzenia
Jeżeli dłużnik wyzbył się nieruchomości obciążonej hipoteką, pokrzywdzenie zachodzi, gdy czynność doprowadziła do powstania lub zwiększenia nadwyżki pasywów nad aktywami. Sąd nie liczy już, ile wierzyciel dostałby z licytacji po spłacie banku. Ocena na dzień zamknięcia rozprawy. Odrzucona została linia z 2007 r. (II CSK 384/06, IV CSK 115/07).
III CZP 84/22, 14.06.2023
Upadłość dłużnika nie zamyka drogi
Ogłoszenie upadłości dłużnika nie pozbawia wierzyciela legitymacji do wytoczenia powództwa z art. 527 KC. Wcześniej sądy uznawały, że po upadłości takie powództwo może wnieść tylko syndyk (art. 132 ust. 1 Prawa upadłościowego). Wierzyciel nie musi czekać na decyzję syndyka.
III CZP 60/19, 16.06.2021
Zakaz zbywania daje miejsce w egzekucji
Osoba, na rzecz której wpisano w księdze wieczystej zakaz zbywania lub obciążania nieruchomości tytułem zabezpieczenia roszczenia z art. 527 § 1 KC, jest uczestnikiem postępowania egzekucyjnego. Może skarżyć przybicie, gdy nieruchomość licytuje wierzyciel obdarowanego.
Najważniejsza praktycznie jest pierwsza uchwała. Typowy scenariusz wyglądał tak: dłużnik przepisuje dom z kredytem na córkę, a jej pełnomocnik wykazuje, że hipoteka banku przewyższa wartość domu, więc wierzyciel i tak by nic nie dostał. Po III CZP 9/24 ten argument nie wystarcza. Liczy się bilans dłużnika po czynności, a nie hipotetyczny wynik licytacji. O tym, jak działa hipoteka przymusowa i dlaczego wierzyciel z wyrokiem powinien wpisać ją przed pozwem pauliańskim, piszemy osobno.
Koszty
Skarga pauliańska koszty: WPS, opłata od pozwu i sąd, rachunek na trzech sprawach
Skarga pauliańska nie jest powództwem o zapłatę, więc wartość przedmiotu sporu liczy się inaczej. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 7 maja 2008 r. (II CZ 25/08) wskazał dwie miarodajne wielkości: wierzytelność z należnościami ubocznymi za czas przed wniesieniem pozwu albo wartość tego, co wyszło z majątku dłużnika. Bierzesz niższą. Od niej 5 %, ale nie więcej niż 100 000 zł.
| Sprawa | Dług z odsetkami | Wartość tego, co wyszło | WPS | Opłata od pozwu | Sąd |
|---|---|---|---|---|---|
| Darowizna mieszkania synowi przez dłużnika z wyrokiem | 120 000 zł | 450 000 zł | 120 000 zł | 6 000 zł | Okręgowy |
| Darowizna działki bratu przez kontrahenta z niezapłaconymi fakturami | 80 000 zł | 60 000 zł | 60 000 zł | 3 000 zł | Rejonowy |
| Sprzedaż nieruchomości spółki członkowi rodziny prezesa po zaniżonej cenie | 2 400 000 zł | 3 100 000 zł | 2 400 000 zł | 100 000 zł (5 % to 120 000 zł, działa limit) | Okręgowy |
Do opłaty od pozwu dochodzi 100 zł od wniosku o zabezpieczenie zgłoszonego w pozwie (art. 68 u.k.s.c.). Gdy wniosek o zabezpieczenie składasz przed pozwem, płacisz czwartą część opłaty od pozwu, zaliczaną potem na jej poczet (art. 69 u.k.s.c.). Przegrywający zwraca koszty zastępstwa procesowego według stawek minimalnych, które od 1 stycznia 2026 r. zostały podwyższone w części kategorii spraw. Wierzyciel, który wygra, odzyskuje więc opłatę i koszty od obdarowanego, a ten rachunek bywa dla pozwanego argumentem za ugodą z art. 533 KC.
Dla wierzyciela
Pozew skarga pauliańska krok po kroku, zanim obdarowany sprzeda nieruchomość dalej
Największe ryzyko wierzyciela to nie przegrana, tylko wygrana na pustym przedmiocie. Obdarowany, który dostał odpis pozwu, może sprzedać mieszkanie osobie w dobrej wierze, a wtedy art. 531 § 2 KC pozwala sięgnąć po kolejnego nabywcę tylko wtedy, gdy wiedział o okolicznościach albo dostał rzecz za darmo. Kolejność działań jest więc ważniejsza niż treść pozwu.
1
Ustal czynność i datę
Odpis zwykły księgi wieczystej pokaże, kto i na jakiej podstawie jest właścicielem, z numerem repertorium aktu. Datę aktu wpisz w kalendarz i odejmij od pięciu lat czas potrzebny na przygotowanie pozwu.
2
Udokumentuj niewypłacalność
Najmocniejszy dowód to postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji jako bezskutecznej. Bez tytułu wykonawczego zbierz wszystko, co pokazuje, że poza zbytą rzeczą dłużnik nie ma majątku, z którego zapłaci.
3
Pozew z zabezpieczeniem
Pozew przeciwko osobie trzeciej o uznanie konkretnej umowy za bezskuteczną wobec Ciebie, z oznaczeniem wierzytelności, którą chronisz. W tym samym piśmie wniosek o zakaz zbywania i obciążania nieruchomości z wpisem do księgi (art. 755 KPC), opłata 100 zł.
4
Egzekucja z rzeczy
Po wygranej komornik prowadzi egzekucję z tej nieruchomości na podstawie tytułu wykonawczego przeciwko dłużnikowi i prawomocnego wyroku pauliańskiego. Wierzyciele obdarowanego ustępują Ci pierwszeństwa (art. 532 KC).
Precyzja żądania ma znaczenie. Sądy oddalają pozwy, które żądają „unieważnienia darowizny" albo „przywrócenia nieruchomości do majątku dłużnika", bo skarga pauliańska ani nie unieważnia umowy, ani nie przenosi własności. Poprawne żądanie wskazuje umowę (datę, notariusza, repertorium), osobę trzecią i wierzytelność z kwotą i tytułem, której ochronie ma służyć bezskuteczność. Wyrok działa tylko na rzecz powoda i tylko do wysokości tej wierzytelności.
Dla pozwanego
Dostałeś pozew jako obdarowany albo kupujący: które zarzuty mają realną szansę
Obdarowany zwykle zaczyna od tego, że o długach nic nie wiedział. Przy darowiźnie to nie ma znaczenia prawnego (art. 528 KC), a przy osobie bliskiej nawet przy sprzedaży działa przeciwko niemu domniemanie z art. 527 § 3 KC. Obrona musi więc iść innymi torami, a jeden z nich pozwala zakończyć sprawę bez procesu.
Termin
Sprawdź datę aktu i datę wpływu pozwu do sądu, nie datę doręczenia Tobie. Jeżeli minęło pięć lat, sąd oddali powództwo z urzędu, ale warto wskazać to wprost w odpowiedzi na pozew, razem z wypisem aktu.
Wypłacalność dłużnika
Jeżeli dłużnik po darowiźnie nadal miał majątek wystarczający na spłatę, na przykład drugą nieruchomość, udziały w spółce albo stałe wysokie dochody, do pokrzywdzenia nie doszło. Ocena dotyczy stanu na dzień zamknięcia rozprawy, więc liczy się też to, co dłużnik ma dziś.
Art. 533 KC
Możesz zwolnić się od odpowiedzialności, zaspokajając wierzyciela albo wskazując mu mienie dłużnika wystarczające do zaspokojenia. Gdy dług jest mniejszy niż wartość mieszkania, spłata wierzyciela bywa tańsza niż proces i ratuje nieruchomość.
Dług i jego przedawnienie
Jako pozwany możesz kwestionować samo istnienie i wysokość długu, a także podnieść jego przedawnienie, gdy wierzyciel nie ma prawomocnego tytułu. Przy czynności odpłatnej dochodzi do tego dobra wiara i ekwiwalentność ceny.
Szczegółową listę zarzutów, wraz z tymi, które w praktyce przegrywają, opisujemy w tekście skarga pauliańska: jak się bronić jako obdarowany. Termin na odpowiedź na pozew wyznacza sąd, nie krótszy niż dwa tygodnie, a zarzuty zgłoszone po nim mogą zostać pominięte jako spóźnione.
Szczególne przypadki
Darowizna na dziecko, dożywocie, podział majątku, odrzucenie spadku i alimenty
Darowizna na dziecko
Najczęstszy przypadek w praktyce i najłatwiejszy dla wierzyciela: art. 528 i 529 KC działają naraz. Pozwanym jest dziecko. Gdy jest małoletnie, reprezentuje je rodzic, a przy sprzeczności interesów z dłużnikiem sąd ustanawia kuratora. Sytuacja rodzinna obdarowanego nie jest przesłanką oddalenia powództwa.
Umowa dożywocia
Odpłatna, więc wierzyciel musi wykazać wiedzę nabywcy, ale przy osobie bliskiej pomaga domniemanie. Osobny, łatwiejszy tryb ma osoba uprawniona do alimentów od zbywcy (art. 916 KC), co opisujemy przy umowie dożywocia.
Podział majątku i intercyza
Umowa o podział majątku wspólnego, w której zadłużony małżonek bierze samochód, a drugi dom bez spłaty, jest klasyczną czynnością zaskarżalną. Sama intercyza zawarta po powstaniu długu nie działa wobec wierzyciela, który o niej nie wiedział (art. 47 ze znaczkiem 1 KRO).
Odrzucenie spadku
Zadłużony spadkobierca odrzuca spadek, żeby dom przypadł jego dzieciom. Wierzyciel ma art. 1024 KC, ale tylko 6 miesięcy od dowiedzenia się i najwyżej 3 lata od odrzucenia. Mechanikę samego odrzucenia spadku opisujemy osobno.
Alimenty
Dziecko albo były małżonek z zaległymi alimentami jest wierzycielem jak każdy inny, zwykle z wyrokiem w ręku. Gdy zobowiązany przepisał mieszkanie na nową partnerkę, darowiznę zaskarża się w tym samym trybie, a zamiar pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli otwiera art. 530 KC.
Dalsze zbycie
Gdy obdarowany sprzedał nieruchomość dalej, pozywasz kolejnego nabywcę, jeżeli wiedział o okolicznościach albo dostał ją za darmo (art. 531 § 2 KC). Nabywca odpłatny w dobrej wierze jest chroniony, dlatego zakaz zbywania wpisany na początku sporu jest tak istotny.
Praktyka
Pięć błędów, które w sprawach pauliańskich kosztują najwięcej
- Liczenie pięciu lat od wpisu do księgi albo od dnia, w którym wierzyciel dowiedział się o darowiźnie. Termin biegnie od daty aktu, jest zawity i nie da się go przerwać wezwaniem ani ugodą.
- Pozwanie dłużnika zamiast obdarowanego albo obu naraz w jednym żądaniu. Stroną pozwaną w sprawie pauliańskiej jest osoba trzecia (art. 531 § 1 KC). Zapłaty od dłużnika dochodzi się osobnym powództwem.
- Pozew bez wniosku o zabezpieczenie. Proces trwa rok albo dłużej, a obdarowany, który sprzeda nieruchomość nabywcy w dobrej wierze, zamyka wierzycielowi drogę na zawsze.
- Po stronie obdarowanego: obrona oparta na niewiedzy o długach przy darowiźnie. Art. 528 KC czyni ją bezprzedmiotową, a pominięte zostają zarzuty, które działają: termin, wypłacalność dłużnika, art. 533 KC.
- Po obu stronach: opieranie się na orzecznictwie sprzed 2025 r. o nieruchomościach obciążonych hipoteką. Uchwała III CZP 9/24 odwróciła tę linię i stosuje się ją do spraw w toku.
Najczęstsze pytania
Skarga pauliańska: pytania, które zadają wierzyciele i obdarowani
Skarga pauliańska co to?
To powództwo wierzyciela o uznanie czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną wobec niego, gdy dłużnik wyprowadził majątek, na przykład podarował dziecku mieszkanie albo sprzedał działkę znajomemu po zaniżonej cenie. Reguluje ją art. 527 do 534 Kodeksu cywilnego. Wygrana nie przywraca własności dłużnikowi: rzecz zostaje u obdarowanego, ale wierzyciel może prowadzić z niej egzekucję tak, jakby nadal należała do dłużnika.
Skarga pauliańska termin
Pięć lat od daty czynności, którą wierzyciel chce zaskarżyć (art. 534 KC). Przy nieruchomości liczy się dzień podpisania aktu notarialnego, a nie dzień wpisu do księgi wieczystej. To termin zawity: nie można go przerwać ani zawiesić, a sąd bierze go pod uwagę z urzędu, więc pozew złożony dzień po terminie zostanie oddalony, nawet gdy pozwany nic nie podniesie.
Skarga pauliańska przedawnienie
Formalnie skarga pauliańska się nie przedawnia, tylko wygasa po pięciu latach od czynności (art. 534 KC). Różnica jest praktyczna: przedawnienie trzeba podnieść jako zarzut i można je przerwać, a termin zawity działa automatycznie i bez wyjątków. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 grudnia 2024 r. (SK 89/19) uznał ten pięcioletni termin za zgodny z Konstytucją.
Skarga pauliańska ile lat wstecz?
Najwyżej pięć lat wstecz, licząc od dnia wniesienia pozwu do daty zaskarżanej czynności. Darowizna z 10 marca 2022 r. może być zaskarżona pozwem złożonym najpóźniej 10 marca 2027 r. Starsze czynności są poza zasięgiem skargi pauliańskiej, choć przy odrzuceniu spadku obowiązuje osobny, krótszy termin, a syndyk w upadłości korzysta z własnych przepisów o bezskuteczności.
Skarga pauliańska a darowizna na dziecko
Darowizna na dziecko to najłatwiejszy przypadek dla wierzyciela. Przy czynności nieodpłatnej nie trzeba wykazywać, że obdarowany wiedział o długach (art. 528 KC), a jeżeli dłużnik był niewypłacalny w chwili darowizny albo stał się nim przez nią, domniemywa się, że działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (art. 529 KC). Pozwanym jest dziecko, a gdy jest małoletnie, reprezentuje je rodzic albo kurator.
Skarga pauliańska jak się bronić?
Najskuteczniejsze są cztery linie obrony: upływ pięciu lat od czynności, wykazanie, że dłużnik po czynności nadal był wypłacalny, wskazanie wierzycielowi innego majątku dłużnika wystarczającego do zaspokojenia albo zaspokojenie go (art. 533 KC) oraz, tylko przy czynnościach odpłatnych, dobra wiara nabywcy. Przy darowiźnie argument „nie wiedziałem o długach" nie działa, bo art. 528 KC go wyłącza.
Skarga pauliańska kto jest pozwanym?
Osoba trzecia, która uzyskała korzyść z czynności dłużnika: obdarowany, kupujący, nabywca w umowie dożywocia, małżonek przy podziale majątku (art. 531 § 1 KC). Dłużnik nie jest stroną tego procesu, choć zwykle zeznaje jako świadek. Jeżeli osoba trzecia zdążyła rzecz dalej zbyć, wierzyciel może pozwać kolejnego nabywcę, gdy ten wiedział o okolicznościach albo dostał rzecz za darmo (art. 531 § 2 KC).
Skarga pauliańska ile kosztuje?
Opłata od pozwu to 5 % wartości przedmiotu sporu, nie więcej niż 100 000 zł (art. 13 ust. 2 u.k.s.c., limit obniżony z 200 000 zł od 23 września 2025 r.). Wartością jest niższa z dwóch kwot: wierzytelność z odsetkami albo wartość tego, co wyszło z majątku dłużnika. Przy długu 120 000 zł i darowiźnie mieszkania za 450 000 zł opłata wynosi 6 000 zł. Wniosek o zabezpieczenie w pozwie kosztuje dodatkowo 100 zł.
Skarga pauliańska do jakiego sądu?
Do sądu okręgowego, gdy wartość przedmiotu sporu przekracza 100 000 zł (art. 17 pkt 4 KPC), a poniżej tej kwoty do sądu rejonowego. Miejscowo właściwy jest co do zasady sąd miejsca zamieszkania pozwanego, czyli osoby trzeciej, a nie dłużnika (art. 27 KPC). Skarga pauliańska nie jest powództwem o własność, więc położenie nieruchomości nie przesądza o właściwości.
Skarga pauliańska ile trwa proces?
W pierwszej instancji zwykle od roku do dwóch lat, w dużych sądach okręgowych dłużej, a apelacja dodaje kolejny rok. Dlatego kluczowe jest zabezpieczenie w pozwie: zakaz zbywania nieruchomości wpisany do księgi wieczystej sprawia, że obdarowany nie sprzeda jej w trakcie sporu, a wierzyciel z takim wpisem jest uczestnikiem egzekucji prowadzonej przez innych (uchwała 7 sędziów SN III CZP 60/19).
Wygrana skarga pauliańska i co dalej?
Wierzyciel kieruje egzekucję do rzeczy, która wyszła z majątku dłużnika, choć formalnie należy do osoby trzeciej. Potrzebuje tytułu wykonawczego przeciwko dłużnikowi i prawomocnego wyroku uwzględniającego skargę. Z tej rzeczy zaspokaja się z pierwszeństwem przed wierzycielami osoby trzeciej (art. 532 KC). Wyrok działa tylko na rzecz tego wierzyciela, który wygrał, inni wierzyciele muszą pozwać sami.
Skarga pauliańska a umowa dożywocia
Umowę dożywocia można zaskarżyć, ale jest ona odpłatna, bo nabywca zobowiązuje się do utrzymania zbywcy. Wierzyciel musi więc wykazać, że nabywca wiedział albo przy należytej staranności mógł się dowiedzieć o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Gdy nabywcą jest osoba bliska, pomaga domniemanie z art. 527 § 3 KC, a osobny tryb z art. 916 KC daje osobie uprawnionej do alimentów od zbywcy łatwiejszą drogę, bez badania czyjejkolwiek wiedzy.
Skarga pauliańska a sprzedaż nieruchomości
Sprzedaż jest czynnością odpłatną, więc wierzyciel wygra tylko wtedy, gdy kupujący wiedział albo mógł się dowiedzieć, że dłużnik działa na szkodę wierzycieli. Sprzedaż za rynkową cenę zwykle nie pokrzywdza wierzycieli, bo w miejsce nieruchomości wchodzą pieniądze. Problem pojawia się, gdy cena jest rażąco zaniżona, zapłacona „do ręki" bez śladu albo kupującym jest osoba bliska lub stały kontrahent dłużnika.
Skarga pauliańska a hipoteka na nieruchomości
Od uchwały 7 sędziów SN z 19 marca 2025 r. (III CZP 9/24) hipoteka nie ratuje dłużnika. Jeżeli zbył nieruchomość obciążoną hipoteką, pokrzywdzenie wierzycieli zachodzi, gdy czynność doprowadziła do powstania lub zwiększenia nadwyżki pasywów nad aktywami, a sąd nie bada, czy wierzyciel realnie zaspokoiłby się z tej nieruchomości. Ocena następuje na dzień zamknięcia rozprawy.
Skarga pauliańska a upadłość dłużnika
Ogłoszenie upadłości dłużnika nie odbiera wierzycielowi prawa do wytoczenia skargi pauliańskiej, co przesądziła uchwała 7 sędziów SN z 14 czerwca 2023 r. (III CZP 84/22). Wcześniej wiele sądów uznawało, że po ogłoszeniu upadłości takie powództwo może wnieść tylko syndyk. Niezależnie od tego nieodpłatne czynności dłużnika z roku przed wnioskiem o upadłość są bezskuteczne wobec masy z mocy prawa.
Skarga pauliańska alimenty
Uprawniony do alimentów, najczęściej dziecko albo były małżonek, jest wierzycielem jak każdy inny i może zaskarżyć darowiznę, którą zobowiązany zrobił, żeby uniknąć egzekucji. Przy zaległych alimentach wierzytelność jest zwykle stwierdzona wyrokiem, co ułatwia dowód. Chroni też art. 530 KC: gdy dłużnik wyzbył się majątku w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli, zaskarżyć można także czynność sprzed powstania długu.
Skarga pauliańska a odrzucenie spadku
Odrzucenie spadku przez zadłużonego spadkobiercę zaskarża się w osobnym trybie z art. 1024 KC, który odsyła do przepisów o skardze pauliańskiej, ale ma krótsze terminy: sześć miesięcy od dowiedzenia się o odrzuceniu, najpóźniej trzy lata od odrzucenia. Prawo to ma wierzyciel osobisty spadkobiercy, którego wierzytelność istniała w chwili odrzucenia spadku.
Skarga pauliańska osoba bliska
Gdy korzyść uzyskała osoba pozostająca w bliskim stosunku z dłużnikiem, domniemywa się, że wiedziała ona o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (art. 527 § 3 KC). Bliskość to nie tylko rodzina: sądy obejmują nią konkubentów, przyjaciół i wspólników, jeżeli łączy ich faktyczna więź. Obalenie domniemania spoczywa na pozwanym i w praktyce udaje się rzadko.
Skarga pauliańska jaki WPS?
Wartością przedmiotu sporu jest kwota niższa z dwóch: wysokość wierzytelności z należnościami ubocznymi za czas przed wniesieniem pozwu albo wartość tego, co na skutek czynności wyszło z majątku dłużnika lub do niego nie weszło (postanowienie SN z 7 maja 2008 r., II CZ 25/08). Od WPS zależy opłata, właściwość sądu i koszty zastępstwa procesowego.
Skarga pauliańska jak uniknąć?
Jedynym bezpiecznym sposobem jest nie wyzbywać się majątku, gdy ma się niespłacone długi, albo robić to wyłącznie odpłatnie, po cenie rynkowej, z zapłatą przelewem i przeznaczeniem pieniędzy na wierzycieli. Pięć lat biegnie od czynności, a nie od powstania długu. Przepisanie mieszkania na dziecko rok przed zapowiadaną egzekucją to scenariusz, który sądy uwzględniają niemal automatycznie.
Dłużnik przepisał majątek na rodzinę albo dostałeś pozew pauliański jako obdarowany?
Opisz sprawę: kto jest dłużnikiem, jaki masz dowód długu, co i komu zostało przekazane, z jaką datą aktu, czy była egzekucja i czy nieruchomość ma hipotekę. Dostaniesz pisemną analizę z podstawą prawną w 24 h: czy termin jeszcze biegnie, jaką wartość sporu i opłatę przyjąć, jak sformułować żądanie i zabezpieczenie, a po stronie pozwanego: które zarzuty mają szansę i czy opłaca się zaspokoić wierzyciela z art. 533 KC.
Powiązane
Czytaj dalej
Zarzuty obdarowanego, które działają, i te, które sąd odrzuca od razu.
Wpis na nieruchomości dłużnika, zanim zdąży ją podarować.
Jak szybko wierzyciel zdobywa tytuł, na którym oprze skargę.
Co dzieje się z darowiznami dłużnika sprzed ogłoszenia upadłości.