Długi i egzekucja
Upadłość konsumencka: wniosek, koszty, na czym polega i upadłość bez majątku
Od 2020 roku sąd nie oddala już wniosku dlatego, że dłużnik sam doprowadził do swojego zadłużenia. Poniżej znajdziesz komplet warunków, treść wniosku punkt po punkcie, realny koszt postępowania, długość planu spłaty i zamkniętą listę długów, których umorzyć się nie da.
Stan prawny na 4 sierpnia 2026. To ogólna informacja prawna, nie porada w indywidualnej sprawie.
W skrócie
Upadłość konsumencka to sądowe oddłużenie osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej i stała się niewypłacalna. Syndyk sprzedaje majątek i dzieli pieniądze między wierzycieli, sąd ustala plan spłaty na maksymalnie 36 miesięcy, a po jego wykonaniu umarza resztę długów sprzed dnia ogłoszenia upadłości. Opłata od wniosku wynosi 30 zł. Z dniem ogłoszenia upadłości egzekucje komornicze są zawieszane z mocy prawa. Nie umarza się alimentów, rent odszkodowawczych, grzywien ani obowiązku naprawienia szkody.
Warunki
Kto może ogłosić upadłość konsumencką
Warunki są dziś krótsze, niż sądzi większość zadłużonych. Musisz być osobą fizyczną, nie możesz prowadzić działalności gospodarczej i musisz być niewypłacalny. Nie ma progu długu, nie ma wymogu minimalnej liczby wierzycieli i nie bada się już, czy do zadłużenia doszło z Twojej winy. Postępowanie prowadzi się nawet wtedy, gdy wierzyciel jest tylko jeden, co wprost przesądza art. 491² ust. 2 prawa upadłościowego.
Niewypłacalność oznacza utratę zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się ją, gdy opóźnienie w płatnościach przekracza trzy miesiące. To stan faktyczny, a nie formalność: liczy się, czy Twoje realne dochody pozwalają regulować raty i rachunki, a nie to, ile masz umów kredytowych.
| Sytuacja | Czy można ogłosić upadłość konsumencką | Uwaga praktyczna |
|---|---|---|
| Pracownik na etacie z kredytami i chwilówkami | Tak | Dochód nie wyklucza upadłości, wyznacza tylko wysokość rat w planie spłaty |
| Osoba bez majątku i bez dochodu | Tak | Możliwe umorzenie bez planu spłaty, koszty pokrywa Skarb Państwa |
| Emeryt lub rencista | Tak | Świadczenie jest chronione w części wolnej od zajęcia, tak jak przy egzekucji |
| Były przedsiębiorca po wykreśleniu z CEIDG | Tak | Liczy się stan na dzień złożenia wniosku, a długi firmowe też podlegają umorzeniu |
| Osoba nadal prowadząca działalność gospodarczą | Nie w tym trybie | Najpierw wykreślenie z CEIDG, inaczej właściwe są przepisy o upadłości przedsiębiorcy |
| Wspólnik spółki jawnej odpowiadający całym majątkiem | Nie w tym trybie | Stosuje się przepisy ogólne o upadłości, nie tytuł o upadłości konsumenckiej |
| Dłużnik, któremu umorzono długi w ostatnich 10 latach | Upadłość tak, umorzenie zwykle nie | Sąd odmawia planu spłaty i umorzenia poza względami słuszności lub humanitarnymi |
| Dłużnik z jednym wierzycielem, na przykład tylko z bankiem | Tak | Wprost dopuszczone przez art. 491² ust. 2, choć wiele poradników twierdzi inaczej |
Najczęstszy błąd w poradnikach
Wina dłużnika nie blokuje już upadłości: art. 491⁴ został uchylony
To najważniejsza zmiana ostatnich lat i jednocześnie najczęściej powielany błąd w internecie. Do 23 marca 2020 roku obowiązywał art. 491⁴ prawa upadłościowego, który nakazywał sądowi oddalić wniosek, jeżeli dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa. Ten przepis został uchylony w całości. Mimo to wiele stron nadal odstrasza czytelników zdaniem, że sąd nie ogłosi upadłości osobie, która lekkomyślnie brała kolejne kredyty.
Dziś sąd na etapie ogłoszenia upadłości bada wyłącznie to, czy jesteś osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej i czy jesteś niewypłacalny. Ocena Twojego zachowania przenosi się na koniec postępowania i wpływa tylko na długość planu spłaty. Praktyczna różnica jest ogromna: zamiast zamkniętych drzwi dostajesz dłuższy plan.
| Zachowanie dłużnika | Stan prawny do 23.03.2020 (uchylony art. 491⁴) | Stan prawny dzisiaj |
|---|---|---|
| Rażące niedbalstwo, na przykład spirala chwilówek | Sąd oddalał wniosek | Upadłość ogłaszana, plan spłaty od 36 do 84 miesięcy (art. 491¹⁵ ust. 1a) |
| Umyślne zwiększenie zadłużenia | Sąd oddalał wniosek | Upadłość ogłaszana, plan spłaty wydłużony do 84 miesięcy |
| Celowe trwonienie majątku, celowe niepłacenie | Sąd oddalał wniosek | Upadłość ogłaszana, ale sąd odmawia umorzenia długów (art. 491¹⁴a ust. 1 pkt 1) |
| Niewypłacalność mimo należytej staranności | Upadłość ogłaszana | Upadłość ogłaszana, plan spłaty maksymalnie 36 miesięcy |
Warto zapamiętać rozróżnienie, bo decyduje o wyniku sprawy. Rażące niedbalstwo tylko wydłuża plan spłaty. Dopiero działanie celowe, opisane w art. 491¹⁴a ust. 1 pkt 1 jako trwonienie części składowych majątku i celowe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań, prowadzi do odmowy umorzenia. To znacznie węższa kategoria niż dawna wina.
Wniosek
Wniosek o upadłość konsumencką: co musi zawierać
Wniosek składa dłużnik, a jego obowiązkowa treść jest wyliczona w art. 491² ust. 4 prawa upadłościowego. Sądy odrzucają wnioski najczęściej nie dlatego, że sprawa jest beznadziejna, tylko dlatego, że któregoś z tych elementów brakuje albo dane są niekompletne. Przejdź listę punkt po punkcie, zanim klikniesz wyślij.
- Imię i nazwisko, miejsce zamieszkania, adres oraz numer PESEL, a także NIP, jeżeli miałeś go w ciągu ostatnich dziesięciu lat.
- Wskazanie miejsc, w których znajduje się Twój majątek.
- Okoliczności uzasadniające wniosek wraz z ich uprawdopodobnieniem. To jest właściwe uzasadnienie i najważniejsza część całego pisma.
- Aktualny i zupełny wykaz majątku z szacunkową wyceną składników.
- Spis wierzycieli z adresami, wysokością wierzytelności i terminami zapłaty.
- Spis wierzytelności spornych z zaznaczeniem, w jakim zakresie je kwestionujesz. Wpisanie długu na tę listę nie jest jego uznaniem.
- Listę zabezpieczeń ustanowionych na majątku wraz z datami, w szczególności hipotek i zastawów.
- Informację o przychodach oraz kosztach utrzymania Twoim i osób pozostających na Twoim utrzymaniu za ostatnie sześć miesięcy.
- Informację o czynnościach z ostatnich dwunastu miesięcy dotyczących nieruchomości, akcji lub udziałów w spółkach.
- Informację o czynnościach z ostatnich dwunastu miesięcy dotyczących ruchomości, wierzytelności lub innych praw o wartości ponad 10 000 zł.
- Oświadczenie o prawdziwości danych zawartych we wniosku.
Ostatni punkt nie jest formalnością. Jeżeli oświadczenie okaże się niezgodne z prawdą, odpowiadasz za szkodę wyrządzoną podaniem nieprawdziwych danych (art. 491² ust. 5b). Zatajenie wierzyciela ma jeszcze jeden skutek: zobowiązania umyślnie nieujawnione, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu, w ogóle nie podlegają umorzeniu. Lepiej dopisać dług sporny lub przedawniony i opisać go, niż go pominąć.
Jak złożyć wniosek o upadłość konsumencką przez KRZ
Od 1 grudnia 2021 roku postępowania upadłościowe toczą się w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Konto zakładasz na krz.ms.gov.pl i potwierdzasz tożsamość profilem zaufanym albo podpisem kwalifikowanym, a wniosek wypełniasz w elektronicznym formularzu, dołączając skany dokumentów. Dłużnik działający osobiście może wnieść sam wniosek o ogłoszenie upadłości również w postaci papierowej na urzędowym formularzu, bo art. 491² ust. 3 stosuje tu odpowiednio art. 216aa. Jeżeli jednak reprezentuje Cię adwokat, radca prawny albo doradca restrukturyzacyjny, sądy konsekwentnie wymagają drogi elektronicznej i papierowy wniosek pełnomocnika bywa uznawany za bezskuteczny.
Ta ulga dotyczy wyłącznie samego wniosku o ogłoszenie upadłości. Po ogłoszeniu upadłości korespondencja z sądem i syndykiem odbywa się już przez KRZ, więc konta i tak nie unikniesz. Rejestr jest jawny, a obwieszczenia o ogłoszeniu upadłości, planie spłaty i umorzeniu długów są w nim publicznie dostępne.
Wzór do skopiowania
Uzasadnienie wniosku o upadłość konsumencką: wzór
Formularz w KRZ podpowiada dane liczbowe, ale uzasadnienia nie napisze za Ciebie. To pole tekstowe decyduje o tym, czy sąd uzna niewypłacalność za uprawdopodobnioną, a przy planie spłaty czy przypisze Ci rażące niedbalstwo. Poniższy szkielet wypełnij własnymi faktami i datami. Nie kopiuj cudzej historii, bo sąd zestawi ją z dokumentami.
Uzasadnienie
Wnoszę o ogłoszenie mojej upadłości jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Jestem niewypłacalny w rozumieniu art. 11 ust. 1 prawa upadłościowego, ponieważ od (miesiąc i rok) nie reguluję wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a opóźnienie przekracza trzy miesiące.
Moje zadłużenie powstało w następujących okolicznościach: (opisz chronologicznie, co się wydarzyło, na przykład utrata pracy w danym miesiącu, choroba i długotrwałe zwolnienie lekarskie, rozpad związku i przejęcie całej raty kredytu, wzrost oprocentowania, konieczność opieki nad dzieckiem lub rodzicem). Zaciągane zobowiązania odpowiadały wówczas moim dochodom, a ich obsługa stała się niemożliwa dopiero po (opisz zdarzenie).
Podejmowałem próby uniknięcia niewypłacalności: (wymień, na przykład wnioski o wakacje kredytowe, wnioski o restrukturyzację złożone w bankach, sprzedaż samochodu, podjęcie dodatkowej pracy, ugoda z wierzycielem). Mimo to suma rat przewyższa moje dochody, które wynoszą obecnie (kwota) zł miesięcznie, przy miesięcznych kosztach utrzymania (kwota) zł i (liczba) osobach pozostających na moim utrzymaniu.
Łączna wysokość moich zobowiązań wynosi (kwota) zł wobec (liczba) wierzycieli. Wobec mojej osoby prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w (miejscowość), sygn. akt (sygnatura). Nie posiadam majątku, z którego mogłabym zaspokoić wierzycieli (albo: posiadam wyłącznie składniki wskazane w wykazie majątku, o łącznej wartości szacunkowej (kwota) zł).
W okresie ostatnich dwunastu miesięcy nie dokonywałem czynności prawnych zmierzających do pokrzywdzenia wierzycieli ani nie wyzbywałem się majątku (albo: dokonałem czynności opisanych w informacji stanowiącej element wniosku, których powodem było (wyjaśnij)).
Wobec powyższego wnoszę jak na wstępie. Wnoszę również o zwolnienie mnie od opłaty sądowej od wniosku (jeżeli nie stać Cię na 30 zł, dołącz oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania).
Uzasadnienie powinno być konkretne i osadzone w datach. Sąd nie ocenia stylu, tylko to, czy z opisu wynika, kiedy i dlaczego straciłeś zdolność płacenia. Zdania w rodzaju popadłem w długi z powodu trudnej sytuacji życiowej nie mówią nic i wydłużają postępowanie, bo sąd wezwie Cię do uzupełnienia.
Koszty
Ile kosztuje upadłość konsumencka
Opłata sądowa od wniosku wynosi 30 zł i jest stała, niezależnie od tego, czy Twoje długi to 20 tysięcy czy 2 miliony złotych (art. 76a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jeśli nie masz z czego jej zapłacić, możesz wnieść o zwolnienie od kosztów sądowych. To jedna z najniższych opłat w polskim postępowaniu cywilnym i sama w sobie nie jest barierą.
Prawdziwe koszty postępowania, czyli wynagrodzenie syndyka, obwieszczenia i wydatki, są pokrywane z masy upadłości. Gdy w masie nie ma pieniędzy, pokrywa je tymczasowo Skarb Państwa, a rozliczenie następuje później w planie spłaty. Przy umorzeniu bez planu spłaty sąd obciąża tymi kosztami Skarb Państwa na stałe (art. 491¹⁶ ust. 2), więc osoba bez majątku i bez dochodu nie zostaje z rachunkiem.
| Pozycja | Kto płaci i kiedy | Podstawa |
|---|---|---|
| Opłata sądowa od wniosku: 30 zł | Dłużnik przy składaniu wniosku, możliwe zwolnienie od kosztów | art. 76a ustawy o kosztach sądowych |
| Wynagrodzenie syndyka i wydatki postępowania | Z masy upadłości, a przy jej braku tymczasowo Skarb Państwa | art. 491² w zw. z przepisami o kosztach postępowania |
| Koszty rozliczane w planie spłaty | Upadły w ratach, chyba że nie pozwalają na to jego możliwości zarobkowe | art. 491¹⁵ ust. 2 |
| Koszty przy umorzeniu bez planu spłaty | Skarb Państwa, upadły nie zwraca ich w ogóle | art. 491¹⁶ ust. 2 |
| Wynagrodzenie prawnika lub doradcy | Dłużnik, cena umowna i całkowicie dobrowolna | umowa, brak regulacji ustawowej |
Kwoty za obsługę prawną są bardzo zróżnicowane i nikt nie powinien podawać ich jako sztywnego cennika. Zanim podpiszesz umowę z kancelarią, warto zweryfikować, czy Twoja sprawa w ogóle wymaga pełnomocnika. Przy prostym stanie faktycznym, jednym komorniku i braku majątku dłużnicy regularnie prowadzą sprawę samodzielnie. Przy nieruchomości obciążonej hipoteką, rozdzielności majątkowej albo darowiznach z ostatnich lat pomoc prawnika zwykle się opłaca.
Przebieg
Ile trwa upadłość konsumencka i jak wygląda krok po kroku
Od złożenia wniosku do ogłoszenia upadłości mija zwykle od jednego do sześciu miesięcy, zależnie od obłożenia sądu i kompletności wniosku. Całość, aż do prawomocnego umorzenia długów, trwa najczęściej od roku do trzech lat. Sprawy o ogłoszenie upadłości konsumenckiej rozpoznaje sąd upadłościowy w składzie jednego sędziego zawodowego (art. 491³), a znaczna część postanowień zapada bez rozprawy.
- Krok 1. Złożenie wniosku. Wniosek przez KRZ albo, gdy działasz osobiście, na urzędowym formularzu. Opłata 30 zł.
- Krok 2. Badanie formalne. Sąd sprawdza kompletność danych i w razie braków wzywa do ich uzupełnienia w wyznaczonym terminie.
- Krok 3. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości. Od tego dnia Twój majątek staje się masą upadłości, a egzekucje komornicze zostają zawieszone z mocy prawa.
- Krok 4. Zgłoszenia wierzytelności do syndyka. Wierzyciele zgłaszają swoje roszczenia w terminie wskazanym w obwieszczeniu.
- Krok 5. Likwidacja majątku. Syndyk sprzedaje składniki masy i dzieli uzyskane środki. Przy braku majątku ten etap jest krótki.
- Krok 6. Projekt planu spłaty. Syndyk składa sądowi projekt z uzasadnieniem albo informację, że zachodzą przesłanki umorzenia bez planu. Ty i wierzyciele macie 14 dni na stanowisko.
- Krok 7. Postanowienie sądu. Sąd ustala plan spłaty, umarza długi bez planu, umarza je warunkowo albo odmawia umorzenia. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
- Krok 8. Wykonanie planu i umorzenie. Po wykonaniu obowiązków sąd stwierdza wykonanie planu i umarza pozostałe zobowiązania sprzed dnia ogłoszenia upadłości (art. 491²¹ ust. 1).
Jest w tym harmonogramie mało znany bonus. Do okresu planu spłaty zalicza się czas od upływu sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości do dnia ustalenia planu (art. 491¹⁵ ust. 1d). Jeżeli więc postępowanie ciągnęło się dwa lata, znaczna część planu jest w praktyce już odbyta w chwili jego ustalenia. Przewlekłość sądu działa tu na Twoją korzyść.
Skutki dla majątku
Upadłość konsumencka a komornik, mieszkanie i wynagrodzenie
Ogłoszenie upadłości wyłącza komornika. Postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości, a po uprawomocnieniu się postanowienia zostaje umorzone. Pieniądze zajęte, ale jeszcze niewydane wierzycielowi, trafiają do masy upadłości.
Postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Po ogłoszeniu upadłości niedopuszczalne jest skierowanie egzekucji do majątku wchodzącego w skład masy upadłości oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu lub zarządzenia zabezpieczenia na majątku upadłego, z wyjątkiem zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych oraz roszczeń o rentę z tytułu odszkodowania.
Wyjątek jest istotny i często pomijany: alimenty oraz renty odszkodowawcze egzekwuje się dalej, także w czasie trwania upadłości. Jeżeli Twoje długi to głównie zaległe alimenty, upadłość konsumencka nie rozwiąże problemu, bo tych zobowiązań sąd nie umorzy.
Czy stracę mieszkanie przy upadłości konsumenckiej
Mieszkanie własnościowe lub dom wchodzi do masy upadłości i syndyk je sprzedaje. Ustawa przewiduje jednak zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych: z sumy uzyskanej ze sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy. Kwotę tę na Twój wniosek określa sędzia komisarz, biorąc pod uwagę liczbę osób na Twoim utrzymaniu, zdolności zarobkowe, uzyskaną cenę i opinię syndyka.
Jeżeli upadły jest osobą fizyczną i w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje upadły, a konieczne jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy.
Jeżeli mieszkasz w lokalu wynajmowanym albo należącym do rodziców, nie ma czego sprzedawać i ten problem w ogóle nie występuje. Wynagrodzenie za pracę wchodzi do masy tylko w części podlegającej zajęciu, więc kwota wolna od potrąceń zostaje Tobie, tak samo jak przy zwykłej egzekucji. Do masy nie wchodzi też mienie wyłączone spod egzekucji według Kodeksu postępowania cywilnego, w tym przedmioty codziennego użytku i narzędzia niezbędne do pracy zarobkowej.
Plan spłaty
Ile trwa plan spłaty wierzycieli i od czego zależy jego długość
Zasadą jest maksymalnie 36 miesięcy. Sąd określa w postanowieniu, w jakim zakresie i przez jaki okres masz spłacać zobowiązania oraz jaka część długów zostanie umorzona po wykonaniu planu. Ustalając wysokość rat, bierze pod uwagę Twoje możliwości zarobkowe, konieczność utrzymania Ciebie i osób na Twoim utrzymaniu oraz ich potrzeby mieszkaniowe. Sąd nie jest związany stanowiskiem wierzycieli.
| Sytuacja | Długość planu spłaty | Podstawa |
|---|---|---|
| Zasada ogólna | Nie dłużej niż 36 miesięcy | art. 491¹⁵ ust. 1 pkt 4 |
| Niewypłacalność zawiniona umyślnie lub przez rażące niedbalstwo | Od 36 do 84 miesięcy | art. 491¹⁵ ust. 1a |
| Spłata co najmniej 50 procent zobowiązań objętych planem | Nie dłużej niż 2 lata | art. 491¹⁵ ust. 1c |
| Spłata co najmniej 70 procent zobowiązań objętych planem | Nie dłużej niż rok | art. 491¹⁵ ust. 1b |
| Trwała niezdolność do jakichkolwiek spłat | Brak planu, umorzenie od razu | art. 491¹⁶ ust. 1 |
| Niezdolność do spłat o charakterze przejściowym | Umorzenie warunkowe na 5 lat | art. 491¹⁶ ust. 2a |
| Celowe doprowadzenie do niewypłacalności | Odmowa umorzenia długów | art. 491¹⁴a ust. 1 pkt 1 |
Progi 50 i 70 procent bywają realne przy niewielkim zadłużeniu i stabilnym dochodzie. Warto je policzyć przed rozprawą, bo skrócenie planu z trzech lat do jednego roku zmienia perspektywę zupełnie. Pamiętaj też, że w okresie wykonywania planu spłaty nie można wszcząć wobec Ciebie egzekucji dotyczącej długów sprzed jego ustalenia, poza alimentami i rentami odszkodowawczymi (art. 491¹⁵ ust. 6).
Upadłość konsumencka bez majątku i bez dochodu
To najkrótsza możliwa ścieżka. Jeżeli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli, sąd umarza zobowiązania bez ustalania planu i obciąża Skarb Państwa tymczasowo pokrytymi kosztami postępowania. Dotyczy to najczęściej osób ciężko chorych, w podeszłym wieku albo z orzeczoną niezdolnością do pracy. Gdy niezdolność do spłat nie jest trwała, sąd umarza długi warunkowo: przez pięć lat składasz do końca kwietnia roczne sprawozdanie o swojej sytuacji majątkowej i zawodowej, nie możesz pogarszać swojej sytuacji majątkowej, a po upływie tego okresu długi znikają definitywnie.
Granice oddłużenia
Jakich długów nie umarza upadłość konsumencka
Katalog wyłączeń jest zamknięty i wynika z art. 491²¹ ust. 2. Wszystko poza tą listą, czyli kredyty, pożyczki, chwilówki, karty kredytowe, zaległości czynszowe, rachunki, zaległości podatkowe i składki ZUS powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, podlega umorzeniu po wykonaniu planu spłaty.
- Zobowiązania alimentacyjne.
- Renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci.
- Grzywny orzeczone przez sąd.
- Obowiązek naprawienia szkody oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę.
- Nawiązki i świadczenia pieniężne orzeczone przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie.
- Naprawienie szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem.
- Zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.
Warto zestawić tę listę z własnym spisem wierzycieli, zanim złożysz wniosek. Osobno sprawdź, czy któryś z długów nie jest już przedawniony: przy roszczeniach konsumenckich zwykle po sześciu latach, a przy świadczeniach okresowych i związanych z działalnością gospodarczą po trzech. Zasady liczenia opisaliśmy w tekście o przedawnieniu długu, a jeżeli wierzyciel zdążył już uzyskać nakaz zapłaty, właściwą reakcją nie jest upadłość, tylko sprzeciw od nakazu zapłaty wniesiony w terminie dwóch tygodni.
Najczęstsze pytania
Upadłość konsumencka: pytania i odpowiedzi
Na czym polega upadłość konsumencka?
To sądowe postępowanie, w którym syndyk sprzedaje majątek osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, dzieli uzyskane pieniądze między wierzycieli, a sąd umarza resztę długów powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości. Zwykle poprzedza to plan spłaty trwający maksymalnie 36 miesięcy. Po jego wykonaniu niespłacone zobowiązania znikają.
Kto może ogłosić upadłość konsumencką?
Każda osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej i jest niewypłacalna, czyli utraciła zdolność do regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się to po trzech miesiącach opóźnienia. Postępowanie prowadzi się także wtedy, gdy dłużnik ma tylko jednego wierzyciela (art. 491² ust. 2 prawa upadłościowego).
Ile kosztuje upadłość konsumencka?
Opłata sądowa od wniosku to 30 zł niezależnie od wysokości długu (art. 76a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jeżeli w masie upadłości nie ma pieniędzy, koszty postępowania i wynagrodzenie syndyka pokrywa tymczasowo Skarb Państwa. Osobnym wydatkiem jest wynagrodzenie prawnika, jeśli zdecydujesz się na pomoc.
Ile trwa upadłość konsumencka?
Od złożenia wniosku do postanowienia o ogłoszeniu upadłości mija zwykle od jednego do sześciu miesięcy. Likwidacja majątku i ustalenie planu spłaty zajmują kolejne kilkanaście miesięcy. Cała droga do umorzenia długów trwa więc najczęściej od roku do trzech lat, a przy planie spłaty wydłużonym za rażące niedbalstwo nawet do siedmiu lat.
Czy upadłość konsumencka zatrzymuje komornika?
Tak. Z dniem ogłoszenia upadłości postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości ulega zawieszeniu z mocy prawa, a po uprawomocnieniu się postanowienia zostaje umorzone (art. 146 ust. 1 prawa upadłościowego). Wyjątkiem są alimenty i renty odszkodowawcze, które komornik egzekwuje dalej.
Czy stracę mieszkanie przy upadłości konsumenckiej?
Mieszkanie lub dom wchodzi do masy upadłości i zostaje sprzedane przez syndyka. Z uzyskanej sumy wydziela się jednak upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy (art. 342a ust. 1). Kwotę tę ustala sędzia komisarz na wniosek upadłego.
Czy można ogłosić upadłość konsumencką bez majątku?
Tak, brak majątku nie jest przeszkodą. Przeciwnie, jeżeli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do jakichkolwiek spłat, sąd umarza zobowiązania w ogóle bez ustalania planu spłaty (art. 491¹⁶ ust. 1). Koszty postępowania obciążają wtedy Skarb Państwa.
Czy sąd oddali wniosek, jeśli sam doprowadziłem do zadłużenia?
Nie na etapie ogłoszenia upadłości. Przepis, który nakazywał oddalić wniosek przy umyślności lub rażącym niedbalstwie dłużnika (art. 491⁴), został uchylony 24 marca 2020 roku. Dziś wina wpływa wyłącznie na długość planu spłaty, który wynosi wtedy od 36 do 84 miesięcy (art. 491¹⁵ ust. 1a).
Jakich długów nie umarza upadłość konsumencka?
Alimentów, rent odszkodowawczych za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, grzywien orzeczonych przez sąd, obowiązku naprawienia szkody i zadośćuczynienia, nawiązek oraz zobowiązań, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu (art. 491²¹ ust. 2).
Jak złożyć wniosek o upadłość konsumencką przez KRZ?
Zakładasz konto w Krajowym Rejestrze Zadłużonych na krz.ms.gov.pl, potwierdzasz tożsamość profilem zaufanym lub podpisem kwalifikowanym, wypełniasz elektroniczny formularz wniosku i dołączasz skany dokumentów. Dłużnik działający osobiście może złożyć wniosek także papierowo na urzędowym formularzu, ale jeśli reprezentuje go adwokat, radca prawny lub doradca restrukturyzacyjny, droga elektroniczna jest obowiązkowa.
Ile trwa plan spłaty wierzycieli?
Maksymalnie 36 miesięcy (art. 491¹⁵ ust. 1 pkt 4). Jeżeli upadły doprowadził do niewypłacalności umyślnie lub przez rażące niedbalstwo, plan trwa od 36 do 84 miesięcy. Gdy w jego ramach spłacisz co najmniej 50 procent zobowiązań, plan nie może przekroczyć dwóch lat, a przy 70 procentach jednego roku.
Co zostaje dłużnikowi po ogłoszeniu upadłości?
Poza masą upadłości pozostaje mienie wyłączone spod egzekucji według Kodeksu postępowania cywilnego, w tym część wynagrodzenia za pracę i przedmioty codziennego użytku. Upadłemu wydziela się także kwotę na potrzeby mieszkaniowe po sprzedaży lokalu oraz środki na utrzymanie jego i osób pozostających na jego utrzymaniu.
Czy można ogłosić upadłość konsumencką drugi raz?
Tak, ale sąd odmówi ustalenia planu spłaty i umorzenia długów, jeżeli w ciągu dziesięciu lat przed złożeniem wniosku prowadzono wobec upadłego postępowanie, w którym umorzono całość lub część zobowiązań (art. 491¹⁴a ust. 1 pkt 2). Wyjątkiem są względy słuszności lub względy humanitarne.
Nie wiesz, czy w Twojej sytuacji upadłość konsumencka ma sens?
Opisz wysokość zadłużenia, liczbę wierzycieli, swój majątek i dochód, a prawnik przygotuje pisemną odpowiedź z podstawą prawną w 24 h: czy spełniasz przesłankę niewypłacalności, czego spodziewać się po planie spłaty i które z Twoich długów w ogóle nie podlegają umorzeniu. Zanim zapłacisz, sprawdzisz w bazie, czy identyczne pytanie ma już gotową odpowiedź.
Powiązane
Czytaj dalej
Realne skutki, o których kancelarie mówią najciszej: majątek, jawny rejestr i lata bez kredytu.
Dwa tygodnie na reakcję, wzór pisma i zarzut przedawnienia.
Sześć lat, trzy lata i moment, w którym bieg terminu zostaje przerwany.
Długi, umowy, nakazy zapłaty i egzekucja w jednym miejscu.
Gdy źródłem długu jest zakwestionowane świadczenie albo składki.
Komplet wzorów z podstawą prawną i instrukcją wypełnienia.