Postępowanie egzekucyjne
Powództwo przeciwegzekucyjne: art. 840 KPC, termin, opłata i zawieszenie egzekucji komorniczej
Komornik ściąga dług, który spłaciłeś, który się przedawnił albo którego nigdy nie było. Poniżej znajdziesz trzy podstawy z art. 840 KPC, właściwy sąd, aktualną opłatę z limitem 100 000 zł, wzór pozwu oraz wniosek, bez którego wygrany proces zastanie puste konto.
Stan prawny na 23 września 2026. To ogólna informacja prawna, nie porada w indywidualnej sprawie.
W skrócie
Powództwo przeciwegzekucyjne to pozew dłużnika przeciwko wierzycielowi o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub w części (art. 840 § 1 KPC). Wnosi się je do sądu, w którego okręgu prowadzi się egzekucję, bez terminu liczonego w dniach, ale tylko dopóki egzekucja trwa. Opłata wynosi 5 procent wartości przedmiotu sporu, najwyżej 100 000 zł. Samo wniesienie pozwu nie zatrzymuje komornika: egzekucję wstrzymuje dopiero zabezpieczenie udzielone przez sąd (art. 755 § 1 pkt 3 KPC), o które trzeba poprosić w tym samym piśmie.
Kiedy przysługuje
Powództwo przeciwegzekucyjne: trzy podstawy z art. 840 § 1 KPC
Kodeks wymienia zamknięty katalog trzech sytuacji. Poza nim powództwo nie przysługuje, choćby egzekucja była dotkliwa albo nieuczciwa. Najczęstszy błąd dłużników polega na tym, że pozwem z art. 840 KPC próbują podważyć sam wyrok, z którego wynika dług. To niemożliwe: wyrok prawomocny wzrusza się skargą o wznowienie postępowania, a nie powództwem przeciwegzekucyjnym. Tu liczy się wyłącznie to, co wydarzyło się po powstaniu tytułu, albo to, czego nigdy nie było.
| Podstawa | Co trzeba wykazać | Typowy przykład | Przepis |
|---|---|---|---|
| Zaprzeczenie zdarzeniom z klauzuli wykonalności | obowiązek stwierdzony tytułem niebędącym orzeczeniem sądu nie istnieje albo nie przeszedł na wskazany podmiot | bankowy tytuł z aktu notarialnego o poddaniu się egzekucji; fundusz twierdzi, że kupił dług, a cesji nie było | art. 840 § 1 pkt 1 KPC |
| Zdarzenie po powstaniu tytułu, przez które zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane | spłata, zwolnienie z długu, potrącenie, przedawnienie, spełnienie świadczenia po zamknięciu rozprawy | zapłaciłeś przelewem po wyroku, a wierzyciel i tak poszedł do komornika | art. 840 § 1 pkt 2 KPC |
| Obrona małżonka, przeciwko któremu nadano klauzulę | egzekwowane świadczenie wierzycielowi się nie należy; małżonek ma też zarzuty, których dłużnik wcześniej podnieść nie mógł | klauzula na majątek wspólny za dług współmałżonka, o którym nie wiedziałeś | art. 840 § 1 pkt 3 KPC w zw. z art. 787 KPC |
| Zarzut z intercyzy | umowa majątkowa małżeńska wyłącza lub ogranicza odpowiedzialność, a wierzyciel o niej wiedział | rozdzielność zawarta przed powstaniem długu, znana kontrahentowi | art. 840 z indeksem 1 KPC |
| Egzekucja z tytułu bez klauzuli wykonalności | te same podstawy stosuje się odpowiednio do dokumentów, którym klauzuli się nie nadaje | europejski tytuł egzekucyjny, orzeczenie wykonalne bez klauzuli | art. 840 z indeksem 2 KPC |
Dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia.
Tytuł administracyjny: sąd nie oceni, czy zobowiązanie wygasło
Jeżeli podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu administracyjnego, do stwierdzenia, że zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane, powołany jest organ, od którego tytuł pochodzi (art. 840 § 2 KPC). Sąd cywilny nie wejdzie w tę ocenę. Przy należnościach ZUS, urzędu skarbowego czy gminy pierwszym krokiem jest więc wniosek do tego organu, a nie pozew. Pomylenie drogi kosztuje kilka miesięcy i opłatę sądową, której sąd nie zwróci w całości.
Termin
Powództwo przeciwegzekucyjne: termin wyznacza komornik, nie kalendarz
To najczęściej mylony punkt w całej instytucji. Art. 840 KPC nie zawiera żadnego terminu liczonego w dniach ani miesiącach, więc formalnie masz czas. Praktycznie masz go tyle, ile zajmie komornikowi ściągnięcie całości. Dopóki tytuł wykonawczy nadaje się do wykonania, powództwo jest dopuszczalne. W chwili, w której całe świadczenie zostanie wyegzekwowane, tytuł traci wykonalność, a żądanie pozbawienia go wykonalności staje się bezprzedmiotowe i sąd powództwo oddali. Dotyczy to także sytuacji, gdy komornik dokończy ściąganie już w trakcie procesu.
| Rodzaj powództwa | Kto wnosi | Termin | Przepis |
|---|---|---|---|
| Opozycyjne (o pozbawienie wykonalności) | dłużnik, także jego małżonek | bez terminu dziennego, dopóki tytuł nadaje się do wykonania | art. 840 KPC |
| Ekscydencyjne (o zwolnienie zajętego przedmiotu) | osoba trzecia, której rzecz zajęto | miesiąc od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa | art. 841 § 3 KPC |
| O zwolnienie przedmiotu spod egzekucji administracyjnej | osoba trzecia po odmowie organu | 14 dni od doręczenia postanowienia organu, a po zażaleniu 14 dni od postanowienia zażaleniowego | art. 842 § 2 KPC |
| Skarga na czynności komornika | strona lub osoba, której prawo naruszono | tydzień od czynności albo od zawiadomienia o niej | art. 767 § 4 KPC |
Prekluzja z art. 843 § 3 KPC: wszystkie zarzuty naraz
W pozwie powód powinien przytoczyć wszystkie zarzuty, jakie w tym czasie mógł zgłosić, pod rygorem utraty prawa korzystania z nich w dalszym postępowaniu. To oznacza, że nie da się zagrać najpierw zapłatą, a po przegranej dorzucić przedawnienia. Jeżeli masz trzy argumenty, wszystkie trzy muszą znaleźć się w pozwie, nawet gdy pierwszy wydaje się pewny. Ta jedna zasada przesądza, czy sprawa da się jeszcze uratować w apelacji.
W pozwie powód powinien przytoczyć wszystkie zarzuty, jakie w tym czasie mógł zgłosić, pod rygorem utraty prawa korzystania z nich w dalszym postępowaniu.
Opłata
Powództwo przeciwegzekucyjne: opłata 5 procent, limit 100 000 zł, nie 200 000 zł
Wartością przedmiotu sporu jest kwota, o jaką chcesz pozbawić tytuł wykonalności. Jeżeli kwestionujesz całą egzekwowaną należność, to jej wysokość; jeżeli tylko część, na przykład odsetki albo jedną ratę, to ta część. Od tej wartości liczy się opłatę. Do 20 000 zł obowiązuje opłata stała, powyżej stosunkowa. Górny limit opłaty stosunkowej obniżono z 200 000 zł do 100 000 zł 23 września 2025 r. nowelizacją ustawy o kosztach sądowych z 25 lipca 2025 r., a spory fragment poradników w wynikach wyszukiwania powtarza jeszcze starą kwotę.
| Wartość przedmiotu sporu | Opłata od pozwu | Podstawa |
|---|---|---|
| do 500 zł | 30 zł | art. 13 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c. |
| ponad 500 zł do 1500 zł | 100 zł | art. 13 ust. 1 pkt 2 u.k.s.c. |
| ponad 1500 zł do 4000 zł | 200 zł | art. 13 ust. 1 pkt 3 u.k.s.c. |
| ponad 4000 zł do 7500 zł | 400 zł | art. 13 ust. 1 pkt 4 u.k.s.c. |
| ponad 7500 zł do 10 000 zł | 500 zł | art. 13 ust. 1 pkt 5 u.k.s.c. |
| ponad 10 000 zł do 15 000 zł | 750 zł | art. 13 ust. 1 pkt 6 u.k.s.c. |
| ponad 15 000 zł do 20 000 zł | 1000 zł | art. 13 ust. 1 pkt 7 u.k.s.c. |
| ponad 20 000 zł | 5 procent wartości, nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 100 000 zł | art. 13 ust. 2 u.k.s.c. |
| zwolnienie od kosztów | 0 zł, na wniosek z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach | art. 102 u.k.s.c. |
Trzy rachunki dla orientacji. Egzekucja na 12 000 zł: opłata stała 750 zł. Egzekucja na 40 000 zł: 5 procent, czyli 2000 zł. Egzekucja na 350 000 zł: 5 procent, czyli 17 500 zł. Limit 100 000 zł działa dopiero przy wartości sporu 2 000 000 zł, więc dla zwykłego dłużnika liczy się wyłącznie stawka procentowa. Jeżeli kwestionujesz tylko część długu, obniż wartość przedmiotu sporu do tej części, zamiast wpisywać całą egzekwowaną kwotę z nawyku. To najprostszy legalny sposób na obniżenie opłaty o kilka tysięcy złotych.
Zwolnienie od kosztów, gdy komornik zajął już wszystko
Osoba fizyczna może żądać zwolnienia od kosztów sądowych, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 102 ust. 1 u.k.s.c.). Oświadczenie składa się na urzędowym formularzu. W sprawach przeciwegzekucyjnych to argument mocny, bo zajęcie rachunku i wynagrodzenia z definicji ogranicza dochód. Do wniosku dołącz zaświadczenie o zajęciu od komornika i wyciąg z konta pokazujący saldo po zajęciu.
Właściwość sądu
Powództwo przeciwegzekucyjne: właściwość sądu, rejonowy czy okręgowy
Właściwość rzeczową wyznacza wartość przedmiotu sporu, a miejscową miejsce prowadzenia egzekucji. Do 100 000 zł sprawę rozpoznaje sąd rejonowy, powyżej sąd okręgowy (art. 17 pkt 4 KPC; próg podniesiono z 75 000 zł 1 lipca 2023 r.). Miejscowo właściwy jest sąd, w którego okręgu prowadzi się egzekucję, przy czym miejsce to ustala się według przepisów o właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, także wtedy, gdy wierzyciel wybrał komornika z drugiego końca Polski (art. 843 § 1 KPC). Wybór komornika poza rewirem nie przenosi więc sprawy do jego miasta.
§ 1. Powództwa przewidziane w niniejszym dziale wytacza się przed sąd rzeczowo właściwy, w którego okręgu prowadzi się egzekucję. Miejsce prowadzenia egzekucji określa się na podstawie przepisów niniejszego kodeksu regulujących właściwość miejscową organu egzekucyjnego także wtedy, gdy do prowadzenia egzekucji został wybrany komornik poza właściwością ogólną. § 2. Jeżeli egzekucji jeszcze nie wszczęto, powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności wytacza się według przepisów o właściwości ogólnej.
Wyjątki, o których warto pamiętać: sprawy o alimenty rozpoznaje sąd rejonowy niezależnie od wartości sporu, a spory między przedsiębiorcami wynikające z działalności gospodarczej trafiają do wydziału gospodarczego i toczą się w postępowaniu odrębnym z ostrzejszą prekluzją dowodową. Jeżeli pomylisz sąd, pozew nie przepada: sąd przekaże sprawę właściwemu, ale stracisz kilka tygodni, których przy trwającej egzekucji zwykle nie ma.
Jak zatrzymać komornika
Zawieszenie egzekucji komorniczej i wstrzymanie czynności: cztery różne drogi
Wniesienie pozwu samo z siebie nie zmienia niczego: komornik dalej ściąga pieniądze, a jeżeli ściągnie całość, wygrasz proces o nic. Zatrzymanie egzekucji to osobna decyzja i trzeba o nią wystąpić. Drogi są cztery, różnią się kosztem, szybkością i tym, kto orzeka. Najtańsza i najszybsza nie wymaga ani sądu, ani opłaty, tylko dowodu zapłaty na piśmie.
| Droga | Kto decyduje | Warunek | Koszt | Przepis |
|---|---|---|---|---|
| Wstrzymanie pojedynczej czynności | komornik | niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że obowiązek dopełniłeś albo że wierzyciel udzielił zwłoki | 0 zł | art. 822 KPC |
| Zabezpieczenie przez zawieszenie postępowania | sąd rozpoznający pozew | uprawdopodobnienie roszczenia i interesu prawnego we wniosku złożonym razem z pozwem | 0 zł we wniosku zawartym w pozwie | art. 755 § 1 pkt 3 KPC |
| Zawieszenie w związku ze skargą na komornika | sąd rejonowy | złożona skarga na czynności komornika albo zażalenie; sąd może zażądać zabezpieczenia od dłużnika | 50 zł za skargę | art. 821 § 1 KPC |
| Zawieszenie na wniosek wierzyciela | komornik | wniosek wierzyciela, chyba że zmierza jedynie do przedłużenia postępowania | 0 zł | art. 820 § 1 KPC |
Art. 822 KPC: najtańszy ruch, o którym nikt nie pisze
Większość tekstów o wstrzymaniu egzekucji komorniczej na wniosek dłużnika odsyła do art. 820 KPC, a ten przepis daje takie prawo wierzycielowi, nie dłużnikowi. Dłużnik ma własny, znacznie prostszy przepis. Komornik wstrzyma się z dokonaniem czynności, jeżeli przed jej rozpoczęciem przedstawisz niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że obowiązek wykonałeś albo że wierzyciel udzielił Ci zwłoki. Wystarczy pismo do kancelarii z potwierdzeniem przelewu albo z pisemną zgodą wierzyciela na odroczenie. Nie ma opłaty, nie ma sądu, nie ma czekania. Komornik ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić wierzyciela, a ten może polecić dalsze prowadzenie czynności, i wtedy otwiera się droga do skargi z art. 767 KPC.
Komornik wstrzyma się z dokonaniem czynności, jeżeli przed jej rozpoczęciem dłużnik złoży niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że obowiązku swojego dopełnił albo że wierzyciel udzielił mu zwłoki.
Wniosek o zabezpieczenie: co musi w nim być
Wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jako sposób zabezpieczenia umieszcza się w samym pozwie, w osobnym punkcie żądań, i wtedy nie pobiera się od niego dodatkowej opłaty. Trzeba uprawdopodobnić dwie rzeczy. Roszczenie: dołącz potwierdzenie przelewu, oświadczenie o potrąceniu, umowę cesji albo wyliczenie terminu przedawnienia. Interes prawny: opisz konkretne ryzyko, którego po wygranej nie da się cofnąć, na przykład wyznaczony termin licytacji, zbliżające się przekazanie wierzycielowi zajętych pieniędzy albo sprzedaż ruchomości. Ogólne zdanie o trudnej sytuacji nie wystarczy; sądy oddalają takie wnioski właśnie na tym punkcie.
Kwota na bieżące potrzeby w czasie zawieszenia
Zawieszenie nie odblokowuje automatycznie zajętego rachunku: pieniądze zostają zablokowane, tylko przestają płynąć do wierzyciela. Jeżeli egzekucję skierowano do rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę albo innego prawa majątkowego, z którym wiąże się świadczenie okresowe, sąd na wniosek dłużnika może określić kwotę, jaką wolno pobierać w okresie zawieszenia na bieżące potrzeby (art. 821 z indeksem 1 KPC). Ten wniosek warto złożyć razem z wnioskiem o zabezpieczenie, inaczej zawieszenie da spokój wierzycielowi, a nie Tobie.
Zanim zapłacisz 5 procent
Trzy drogi tańsze od pozwu, które warto sprawdzić najpierw
Powództwo przeciwegzekucyjne jest środkiem mocnym, bo likwiduje sam tytuł, ale też najdroższym i najwolniejszym. W części spraw ten sam efekt osiąga się pismem za kilkadziesiąt złotych albo za darmo. Kolejność, w jakiej warto sprawdzać możliwości, wygląda tak.
- Wniosek o umorzenie z powodu przedawnienia (art. 825 pkt 1 z indeksem 1 KPC): komornik umarza postępowanie na wniosek dłużnika, jeżeli przed wszczęciem egzekucji roszczenie się przedawniło, a wierzyciel nie wykazał przerwania biegu. Bezpłatny, składany wprost w kancelarii.
- Odmowa wszczęcia przez komornika (art. 804 § 2 KPC): jeżeli z treści tytułu wykonawczego wynika, że termin przedawnienia upłynął, a wierzyciel nie dołączył dokumentu potwierdzającego przerwanie biegu, organ egzekucyjny odmawia wszczęcia egzekucji. Przepis obowiązuje od nowelizacji z 4 lipca 2019 r. i działa z urzędu, ale warto o nim przypomnieć pismem.
- Skarga na czynności komornika (art. 767 KPC): 50 zł i tydzień terminu. Właściwa, gdy problemem jest sposób egzekucji: zajęcie kwoty wolnej, świadczenia wyłączonego spod egzekucji, zawyżone koszty. Nie służy do podważania samego długu.
- Wstrzymanie czynności dowodem zapłaty (art. 822 KPC): bezpłatne i natychmiastowe, gdy masz potwierdzenie przelewu. W prostych sprawach, w których wierzyciel po prostu nie zaksięgował wpłaty, kończy sprawę bez sądu.
Różnica między umorzeniem a wyrokiem pozbawiającym wykonalności jest jednak zasadnicza. Umorzenie zamyka jedno postępowanie, a tytuł wykonawczy wraca do wierzyciela, który może wszcząć egzekucję ponownie u innego komornika. Wyrok z art. 840 KPC likwiduje tytuł, więc zamyka temat na stałe. Przy dużych kwotach i przy wierzycielach zawodowych, takich jak fundusze sekurytyzacyjne, sam proces zwykle się opłaca.
Wzór pozwu
Pozew o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego: co musi zawierać
Pozew przeciwegzekucyjny jest zwykłym pozwem, więc obowiązują go wymogi z art. 126 i art. 187 KPC, plus trzy elementy charakterystyczne dla tej sprawy: dokładne oznaczenie tytułu wykonawczego, wartość przedmiotu sporu i wniosek o zabezpieczenie. Poniżej układ, który wystarczy uzupełnić danymi ze swojego zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.
- Oznaczenie sądu: sąd rejonowy albo okręgowy, w którego okręgu prowadzi się egzekucję, z nazwą wydziału cywilnego.
- Strony: powód, czyli dłużnik, z numerem PESEL; pozwany, czyli wierzyciel prowadzący egzekucję, z adresem z zawiadomienia. Komornika nie pozywasz.
- Wartość przedmiotu sporu: kwota, o jaką żądasz pozbawienia wykonalności, w pełnych złotych.
- Żądanie główne: pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, opisanego przez podanie rodzaju orzeczenia, sądu, sygnatury, daty i daty nadania klauzuli, w całości albo w części co do wskazanej kwoty.
- Wniosek o zabezpieczenie: zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika przy Sądzie Rejonowym w, pod sygnaturą Km, na podstawie art. 755 § 1 pkt 3 KPC, wraz z uzasadnieniem obu przesłanek.
- Wniosek o zasądzenie kosztów oraz, jeżeli Cię na opłatę nie stać, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych z oświadczeniem na urzędowym formularzu.
- Uzasadnienie: chronologia zdarzeń od powstania tytułu, wskazanie podstawy z art. 840 § 1 KPC i wszystkich zarzutów naraz, zgodnie z art. 843 § 3 KPC.
- Załączniki: dowody zapłaty, oświadczenie o potrąceniu, korespondencja z wierzycielem, zawiadomienie komornika, odpis pozwu dla strony przeciwnej, dowód uiszczenia opłaty.
Najczęstszy błąd formalny polega na niedokładnym opisaniu tytułu wykonawczego. Sąd musi wiedzieć, który dokument ma pozbawić wykonalności, więc trzeba podać nie tylko sygnaturę sprawy, ale też datę postanowienia o nadaniu klauzuli. Wszystkie te dane znajdziesz na zawiadomieniu o wszczęciu egzekucji, które komornik przysłał na początku sprawy. Drugi częsty błąd to wpisanie w rubryce wartości przedmiotu sporu całej kwoty z egzekucji, choć kwestionuje się tylko jej część. Podnosi to opłatę i nie daje nic w zamian.
Na co uważać
Cztery rzeczy, które w poradnikach o powództwie przeciwegzekucyjnym są nieaktualne
Limit opłaty to 100 000 zł, a nie 200 000 zł
Ustawa z 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych obniżyła maksymalną opłatę stosunkową w sprawach o prawa majątkowe z 200 000 zł do 100 000 zł. Zmiana weszła w życie 23 września 2025 r. Stawka 5 procent została bez zmian. Dla zwykłego dłużnika różnica jest teoretyczna, bo limit dotyczy sporów od 2 000 000 zł, ale podanie starej kwoty zdradza, że tekst nie był aktualizowany od lat, i warto to sprawdzić przy każdej liczbie w takim poradniku.
Art. 840 z indeksem 3 KPC jest uchylony
Przepis dotyczył odmowy wykonania europejskich tytułów egzekucyjnych i w tekście Kodeksu figuruje z adnotacją o uchyleniu, razem z art. 1153 z indeksem 1, 4, 7 i 10 KPC. Uchylony jest też art. 820 z indeksem 1 KPC, na który wciąż powołują się starsze wzory wniosków o zawieszenie. Powołanie nieobowiązującego przepisu nie powoduje odrzucenia pisma, ale sygnalizuje sądowi, że pozew powstał z nieaktualnego szablonu, a przy prekluzji z art. 843 § 3 KPC to kiepski start.
Wygrana współdłużnika nie działa automatycznie na Twoją korzyść
Sąd Najwyższy w wyroku z 16 kwietnia 2025 r., II CSKP 1396/22, przyjął, że prawomocny wyrok uwzględniający powództwo przeciwegzekucyjne jednego z dłużników solidarnych może być podstawą pozbawienia wykonalności tytułu wobec współdłużnika, ale tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie przesłanki z art. 375 § 2 KC: wyrok uwzględnia zarzuty wspólne wszystkim dłużnikom, a powołujący się na niego dłużnik udowodni zarówno fakt wydania wyroku, jak i wspólny charakter zarzutów. Ciężar dowodu spoczywa na nim (art. 6 KC). Samo dołączenie cudzego wyroku nie wystarcza.
Stawki zastępstwa procesowego zależne od wartości sporu nie wzrosły w 2026 roku
Nowelizacja rozporządzeń o opłatach za czynności adwokatów i radców prawnych z 2 lutego 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 118) podniosła stawki w sprawach rozliczanych ryczałtowo, na przykład rodzinnych i wieczystoksięgowych, część o 100 procent. Tabela zależna od wartości przedmiotu sprawy, czyli ta, która rozstrzyga o ryzyku w sprawie przeciwegzekucyjnej, pozostała bez zmian: 900 zł do 5000 zł, 1800 zł do 10 000 zł, 3600 zł do 50 000 zł, 5400 zł do 200 000 zł, 10 800 zł powyżej. Nagłówki o podwyżce o 100 procent nie dotyczą więc tej sprawy.
Zajęli cudzą rzecz
Powództwo ekscydencyjne: gdy komornik zajął rzecz osoby trzeciej
Drugie powództwo z tego samego działu Kodeksu służy komu innemu i ma inny termin. Osoba trzecia może żądać zwolnienia zajętego przedmiotu od egzekucji, jeżeli skierowanie do niego egzekucji narusza jej prawa (art. 841 § 1 KPC). Klasyczna sytuacja: komornik zajmuje u dłużnika sprzęt należący do jego pracodawcy, samochód w leasingu, rzeczy współlokatora albo majątek żony objęty rozdzielnością. Termin jest krótki i zawity: miesiąc od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa. Po jego upływie zostaje tylko roszczenie odszkodowawcze.
Jedna pułapka procesowa dotyczy strony pozwanej. Jeżeli dłużnik zaprzecza prawu powoda, trzeba pozwać nie tylko wierzyciela, ale również dłużnika (art. 841 § 2 KPC). W praktyce oznacza to, że przed napisaniem pozwu warto zapytać dłużnika na piśmie, czy przyznaje, że rzecz nie jest jego. Odpowiedź na piśmie albo jej brak przesądzi, kogo trzeba pozwać, a błąd w tym punkcie kończy się oddaleniem powództwa przy nienaruszonym zajęciu.
Przy egzekucji administracyjnej, prowadzonej przez urząd skarbowy albo ZUS, kolejność jest inna. Najpierw składa się wniosek o wyłączenie rzeczy spod egzekucji do organu egzekucyjnego, a dopiero po odmowie otwiera się droga sądowa: 14 dni od doręczenia postanowienia, a po zażaleniu 14 dni od postanowienia zażaleniowego (art. 842 § 2 KPC). Do pozwu trzeba dołączyć odmowne postanowienie. Co więcej, powołanie w sądzie nowych dowodów, które można było przedstawić przed organem, obciąża osobę trzecią kosztami procesu niezależnie od wyniku sprawy.
Najczęstsze pytania
Powództwo przeciwegzekucyjne: pytania i odpowiedzi
Czy powództwo przeciwegzekucyjne wstrzymuje egzekucję?
Nie. Samo wniesienie pozwu nie zatrzymuje komornika ani na jeden dzień. Egzekucja toczy się dalej, dopóki sąd nie udzieli zabezpieczenia przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego (art. 755 § 1 pkt 3 KPC). Wniosek o zabezpieczenie składa się razem z pozwem, w tym samym piśmie, i uprawdopodabnia w nim zarówno roszczenie, jak i interes prawny. Bez tego wniosku wygrany proces może zastać puste konto.
Powództwo przeciwegzekucyjne: termin
Ustawa nie wyznacza terminu liczonego w dniach. Pozew z art. 840 KPC można wnieść, dopóki tytuł wykonawczy nadaje się do wykonania, czyli dopóki egzekucja trwa. Gdy komornik ściągnie całość świadczenia, tytuł traci wykonalność, a powództwo staje się bezprzedmiotowe i sąd je oddali. Praktyczny termin wyznacza więc tempo komornika, a nie kalendarz. Inaczej jest przy powództwie osoby trzeciej: tam obowiązuje miesiąc (art. 841 § 3 KPC).
Powództwo przeciwegzekucyjne: opłata
Przy wartości przedmiotu sporu ponad 20 000 zł opłata wynosi 5 procent tej wartości, nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 100 000 zł (art. 13 ust. 2 u.k.s.c.). Górny limit obniżono z 200 000 zł do 100 000 zł 23 września 2025 r., a wiele poradników podaje jeszcze starą kwotę. Przy wartości do 20 000 zł obowiązuje opłata stała z art. 13 ust. 1 u.k.s.c., od 30 zł do 1000 zł.
Powództwo przeciwegzekucyjne: ile kosztuje?
Na koszt składają się trzy pozycje. Opłata sądowa: 5 procent wartości przedmiotu sporu powyżej 20 000 zł albo stała kwota 30 do 1000 zł poniżej tego progu. Ryzyko kosztów zastępstwa procesowego przeciwnika, jeżeli przegrasz: przy długu 30 000 zł to 3600 zł, przy 120 000 zł to 5400 zł. Oraz honorarium własnego pełnomocnika, jeżeli go zatrudnisz. Przy egzekucji 40 000 zł realny koszt wejścia to więc 2000 zł opłaty sądowej.
Powództwo przeciwegzekucyjne: sąd rejonowy czy okręgowy?
Decyduje wartość przedmiotu sporu, czyli kwota, o jaką chcesz pozbawić tytuł wykonalności. Do 100 000 zł włącznie sprawę rozpoznaje sąd rejonowy, powyżej 100 000 zł sąd okręgowy (art. 17 pkt 4 KPC, próg podniesiony z 75 000 zł 1 lipca 2023 r.). Właściwość miejscową wyznacza okręg, w którym prowadzi się egzekucję (art. 843 § 1 KPC), a nie Twoje miejsce zamieszkania.
Powództwo przeciwegzekucyjne: do jakiego sądu?
Do sądu rzeczowo właściwego, w którego okręgu prowadzi się egzekucję (art. 843 § 1 KPC). Miejsce prowadzenia egzekucji ustala się według przepisów o właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, także wtedy, gdy wierzyciel wybrał komornika spoza właściwości ogólnej. Jeżeli egzekucji jeszcze nie wszczęto, pozew wnosi się według właściwości ogólnej, czyli do sądu miejsca zamieszkania pozwanego wierzyciela (art. 843 § 2 KPC).
Powództwo przeciwegzekucyjne: przeciwko komu?
Pozwanym jest wierzyciel, który prowadzi egzekucję, a nie komornik. Komornik jest organem egzekucyjnym i w sprawie z art. 840 KPC nie ma legitymacji biernej, więc pozew skierowany przeciwko niemu zostanie oddalony. Jeżeli wierzytelność została sprzedana funduszowi sekurytyzacyjnemu, pozywasz fundusz jako aktualnego wierzyciela, zgodnie z oznaczeniem w zawiadomieniu o wszczęciu egzekucji.
Powództwo przeciwegzekucyjne po zakończeniu egzekucji
Po wyegzekwowaniu całego świadczenia tytuł wykonawczy traci wykonalność, więc nie ma już czego pozbawiać wykonalności i powództwo jest niedopuszczalne. Dotyczy to także sytuacji, w której komornik ściągnie całość w trakcie procesu: sprawa staje się bezprzedmiotowa. Zostaje wtedy powództwo o zwrot nienależnego świadczenia (art. 405 i art. 410 KC) przeciwko wierzycielowi, ale to osobny proces o zapłatę.
Powództwo przeciwegzekucyjne przed wszczęciem egzekucji
Jest dopuszczalne. Wystarczy istnienie tytułu wykonawczego, czyli tytułu egzekucyjnego z klauzulą wykonalności; nie trzeba czekać, aż komornik zajmie konto. Kodeks przewiduje ten wariant wprost i wskazuje wtedy inną właściwość: pozew wnosi się według przepisów o właściwości ogólnej (art. 843 § 2 KPC). Wcześniejsze działanie jest korzystniejsze, bo nie narastają koszty egzekucji obciążające dłużnika.
Powództwo przeciwegzekucyjne a skarga na czynności komornika
To dwa różne środki o różnych celach. Skarga z art. 767 KPC dotyczy sposobu prowadzenia egzekucji: zajęcia kwoty wolnej, błędnych kosztów, naruszenia procedury. Powództwo z art. 840 KPC dotyczy samego obowiązku: dług spłacony, przedawniony, potrącony albo nigdy nieistniejący. Skarga kosztuje 50 zł i ma tygodniowy termin; pozew kosztuje 5 procent wartości i nie ma terminu dziennego.
Powództwo przeciwegzekucyjne a przedawnienie roszczenia
Przedawnienie stwierdzone tytułem jest klasyczną podstawą z art. 840 § 1 pkt 2 KPC, bo zobowiązanie wprawdzie istnieje, ale nie może być egzekwowane. Sąd Najwyższy dopuścił ten zarzut w uchwale z 26 czerwca 2014 r., III CZP 36/14. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem przedawnia się po 6 latach (art. 125 § 1 KC), a każde skuteczne wszczęcie egzekucji przerywa bieg terminu.
Powództwo przeciwegzekucyjne a umorzenie egzekucji
Umorzenie kończy konkretne postępowanie u konkretnego komornika, ale zostawia wierzycielowi tytuł wykonawczy, więc może on wszcząć egzekucję ponownie choćby następnego dnia. Wyrok pozbawiający tytuł wykonalności likwiduje sam tytuł, więc zamyka sprawę na stałe. Gdy dług jest przedawniony, najpierw warto złożyć darmowy wniosek o umorzenie z art. 825 pkt 1 z indeksem 1 KPC, a dopiero potem płacić 5 procent za pozew.
Powództwo przeciwegzekucyjne alimenty
Jest dopuszczalne, ale tylko wobec rat już wymagalnych i wyegzekwowanych nienależnie, na przykład gdy zapłaciłeś je do ręki, a matka dziecka i tak złożyła wniosek u komornika. Obniżenia alimentów na przyszłość nie uzyskasz tą drogą: do tego służy powództwo o zmianę wysokości świadczenia z art. 138 Kodeksu rodzinnego. Sprawy alimentacyjne rozpoznaje sąd rejonowy niezależnie od wartości sporu (art. 17 pkt 4 KPC).
Powództwo przeciwegzekucyjne: ile trwa?
To zwykły proces cywilny w pierwszej instancji, więc realnie od kilku miesięcy do dwóch lat, zależnie od obciążenia wydziału i liczby świadków. Sam wniosek o zabezpieczenie przez zawieszenie egzekucji sąd rozpoznaje znacznie szybciej, zwykle w tydzień do kilku tygodni, i to on decyduje o tym, czy przez czas procesu komornik dalej ściąga pieniądze z Twojego konta.
Powództwo przeciwegzekucyjne: jaki wydział?
Wydział cywilny, a w sądzie okręgowym pierwszy wydział cywilny. Jeżeli obie strony są przedsiębiorcami i egzekwowane roszczenie wynika z umowy zawartej w ramach działalności gospodarczej, sprawę rozpoznaje wydział gospodarczy w postępowaniu odrębnym (art. 458 z indeksem 1 KPC), co oznacza ostrzejsze rygory dowodowe. Sprawy alimentacyjne trafiają do wydziału rodzinnego.
Powództwo przeciwegzekucyjne: koszty zastępstwa procesowego
Stawka minimalna zależy od wartości przedmiotu sprawy: 900 zł do 5000 zł, 1800 zł do 10 000 zł, 3600 zł do 50 000 zł, 5400 zł do 200 000 zł i 10 800 zł powyżej. Nowelizacja z 2 lutego 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 118) podniosła stawki w sprawach o ryczałtowych kwotach, natomiast tabela zależna od wartości sporu pozostała bez zmian. Przegrywający zwraca te koszty wygranemu.
Zawieszenie a wstrzymanie egzekucji komorniczej
Zawieszenie zatrzymuje całe postępowanie na czas nieokreślony i orzeka o nim sąd albo komornik (art. 820 i art. 821 KPC, art. 755 § 1 pkt 3 KPC). Wstrzymanie dotyczy jednej konkretnej czynności i stosuje je sam komornik, gdy przed jej rozpoczęciem przedstawisz niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że obowiązek wykonałeś albo że wierzyciel udzielił Ci zwłoki (art. 822 KPC). Wstrzymanie jest darmowe i natychmiastowe.
Wniosek o wstrzymanie egzekucji komorniczej: opłata
Wniosek do komornika w trybie art. 822 KPC jest bezpłatny: wystarczy pismo z dowodem zapłaty albo pisemną zgodą wierzyciela na zwłokę. Bezpłatny jest też wniosek o zawieszenie kierowany do komornika na podstawie art. 820 § 2 KPC. Opłatę 100 zł pobiera się dopiero od wniosku o zabezpieczenie składanego osobno do sądu; gdy wniosek zamieścisz w pozwie przeciwegzekucyjnym, dodatkowej opłaty nie ma.
Co oznacza wstrzymanie egzekucji komorniczej?
Komornik nie dokonuje zapowiedzianej czynności, na przykład nie przekazuje wierzycielowi pieniędzy z zajętego rachunku i nie przeprowadza licytacji, ale zajęcia pozostają w mocy. Wstrzymanie zabezpiecza więc stan rzeczy, nie kasuje go. Komornik ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić o tym wierzyciela, a ten może polecić dalsze prowadzenie czynności, co otwiera Ci drogę do skargi z art. 767 KPC.
Powództwo przeciwegzekucyjne: właściwość miejscowa
Wyznacza ją okręg, w którym prowadzi się egzekucję, ustalany według przepisów o właściwości miejscowej organu egzekucyjnego (art. 843 § 1 KPC). Przy egzekucji z rachunku bankowego i wynagrodzenia będzie to co do zasady sąd miejsca zamieszkania dłużnika, przy egzekucji z nieruchomości sąd jej położenia. Wybór komornika spoza rewiru przez wierzyciela niczego tu nie zmienia.
Komornik ściąga dług, który już spłaciłeś albo który się przedawnił?
Opisz, skąd pochodzi tytuł wykonawczy, z jakiej jest daty, co i kiedy zapłaciłeś oraz co komornik zajął. Od razu, za darmo i bez zakładania konta, dostaniesz ogólną informację prawną przygotowaną przez AI: która podstawa z art. 840 KPC pasuje do Twojej sytuacji, czy taniej będzie złożyć wniosek o umorzenie, jaka wyjdzie opłata i co wpisać we wniosku o zawieszenie egzekucji. To nie jest porada prawna w Twojej indywidualnej sprawie.
Powiązane
Czytaj dalej
Gdy problemem jest sposób egzekucji, a nie sam dług: wzór, opłata 50 zł i tygodniowy termin.
Bezpłatna droga do zakończenia egzekucji, zanim zapłacisz 5 procent za pozew przeciwegzekucyjny.
Terminy, przerwanie biegu i sposób wyliczenia zarzutu, który uzasadnia pozew z art. 840 § 1 pkt 2 KPC.
Gdy nakaz nigdy nie został Ci doręczony, egzekucję można zatrzymać u źródła, bez opłaty od pozwu.
Gdy egzekucji jest kilka i każda ma inny tytuł: ogłoszenie upadłości zawiesza postępowania egzekucyjne.
Wpis na nieruchomości obok egzekucji: kiedy powstaje, jak go wykreślić i co daje wygrany proces z art. 840 KPC.