Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego składa u komornika wierzyciel, i to w każdej chwili bez podawania powodu (art. 825 pkt 1 KPC), albo dłużnik, ale tylko wtedy, gdy roszczenie przedawniło się jeszcze przed złożeniem wniosku egzekucyjnego (art. 825 pkt 1¹ KPC). O tym, kto zapłaci komornikowi, decyduje moment spłaty: wierzyciel płaci 5 % pozostałej kwoty, chyba że dłużnik spłacił dług albo zawarł ugodę w ciągu miesiąca od zawiadomienia o wszczęciu egzekucji (wtedy 5 % płaci dłużnik), a po miesiącu dłużnika obciąża 10 % (art. 29 ust. 1 u.k.k.). Wniosek złożony, zanim komornik doręczył dłużnikowi zawiadomienie, kosztuje 100 zł.
Ten tekst jest dla dwóch osób. Dla wierzyciela, który dogadał się z dłużnikiem albo dostał przelew na własne konto i chce zakończyć sprawę u komornika, nie dokładając do niej z własnej kieszeni. I dla dłużnika, który spłacił dług bezpośrednio wierzycielowi, a zajęcie konta nadal trwa, albo który dostał zawiadomienie o egzekucji długu sprzed dziesięciu lat. Jeżeli Twój problem polega na tym, że komornik zajął coś, czego zająć nie mógł, właściwym pismem nie jest wniosek o umorzenie, tylko skarga na czynności komornika, na którą masz tydzień.
Kto może złożyć wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego
Kodeks rozróżnia trzy tryby umorzenia: na wniosek wierzyciela, na wniosek dłużnika oraz z urzędu. Różnią się nie tylko tym, kto pisze pismo, ale przede wszystkim tym, ile i kto zapłaci komornikowi. Poniższa tabela zbiera wszystkie warianty razem z opłatą z ustawy o kosztach komorniczych.
| Sytuacja | Kto składa | Podstawa | Opłata i kto ją płaci |
|---|---|---|---|
| Wierzyciel chce zakończyć egzekucję (ugoda, spłata na jego konto, sprzedaż wierzytelności) | wierzyciel | art. 825 pkt 1 KPC | 5 % pozostałej do wyegzekwowania kwoty, płaci wierzyciel (art. 29 ust. 1 zd. 1 u.k.k.) |
| Dłużnik spłacił dług albo zawarł ugodę w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji | wierzyciel | art. 825 pkt 1 KPC | 5 % pozostałej kwoty, płaci dłużnik (art. 29 ust. 1 zd. 2 u.k.k.) |
| Dłużnik spłacił dług albo zawarł ugodę po upływie miesiąca od zawiadomienia | wierzyciel | art. 825 pkt 1 KPC | 10 % pozostałej kwoty, płaci dłużnik (art. 29 ust. 1 zd. 3 u.k.k.) |
| Wierzyciel cofa wniosek, zanim komornik doręczył dłużnikowi zawiadomienie | wierzyciel | art. 825 pkt 1 KPC | 100 zł, płaci wierzyciel (art. 29 ust. 2 u.k.k.) |
| Roszczenie przedawniło się przed złożeniem wniosku egzekucyjnego | dłużnik | art. 825 pkt 1¹ KPC | 150 zł od wierzyciela, pomniejszone o opłaty już ściągnięte od dłużnika (art. 29 ust. 4 u.k.k.), z wyjątkami z ust. 5 |
| Wierzyciel przez 6 miesięcy nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia egzekucji | nikt, komornik z urzędu | art. 824 § 1 pkt 4 KPC | 5 % pozostałej kwoty, płaci wierzyciel (art. 29 ust. 1 u.k.k.) |
| Z egzekucji nie da się uzyskać więcej niż koszty (dłużnik bez majątku) | nikt, komornik z urzędu | art. 824 § 1 pkt 3 KPC | 150 zł od wierzyciela (art. 29 ust. 4 u.k.k.), z wyjątkami z ust. 5 |
| Alimenty i inne świadczenia powtarzające się, umorzenie na wniosek wierzyciela | wierzyciel | art. 825 pkt 1 KPC | 5 % pozostałej kwoty, zawsze płaci dłużnik (art. 29 ust. 3 u.k.k.) |
Dłużnik nie ma ogólnego prawa do żądania umorzenia. Pismo „proszę o umorzenie, bo nie mam z czego płacić” komornik zostawi bez skutku, bo przesłanki umorzenia są zamknięte. Jedyny samodzielny wniosek dłużnika dotyczy przedawnienia i to przedawnienia, które nastąpiło jeszcze przed dniem złożenia przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji.
Art. 825 pkt 1¹ KPC: Organ egzekucyjny umorzy postępowanie w całości lub części na wniosek, gdy zażąda tego dłużnik, jeżeli przed dniem złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji roszczenie objęte tytułem wykonawczym uległo przedawnieniu, a wierzyciel nie wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że przed tym dniem nastąpiło zdarzenie, wskutek którego bieg terminu przedawnienia został przerwany.
Wniosek wierzyciela: pułapka 5 % przy ugodzie po terminie
Najczęstszy scenariusz wygląda tak: dłużnik po zajęciu konta dzwoni do wierzyciela, proponuje spłatę w ratach bezpośrednio na jego rachunek, wierzyciel się zgadza i składa u komornika wniosek o umorzenie. Komornik umarza postępowanie i wystawia wierzycielowi postanowienie o kosztach na 5 % kwoty, która pozostała do wyegzekwowania. Przy długu 40 000 zł to 2 000 zł, których wierzyciel się nie spodziewał, bo przecież „dłużnik zaczął płacić”.
Ustawa przerzuca tę opłatę na dłużnika tylko wtedy, gdy wierzyciel wykaże, że spłata albo porozumienie nastąpiły w ciągu miesiąca od doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Po tym miesiącu dłużnik płaci nawet więcej, bo 10 %, ale znów pod warunkiem, że wierzyciel to wykaże. Dlatego do wniosku o umorzenie dołącz datowaną ugodę albo potwierdzenie przelewu i wskaż wprost w piśmie, że przyczyną umorzenia jest spełnienie świadczenia przez dłużnika, z podaniem daty. Wniosek, w którym wierzyciel pisze tylko „cofam wniosek egzekucyjny”, komornik rozlicza na jego koszt.
Druga pułapka dotyczy przedawnienia. Sąd Najwyższy w uchwale z 19 lutego 2015 r. (III CZP 103/14) przyjął, że umorzenie egzekucji na wniosek wierzyciela niweczy przerwanie biegu przedawnienia, które wywołał wniosek o wszczęcie egzekucji. Sądy powszechne stosują ten pogląd także poza sprawami z bankowych tytułów egzekucyjnych. Wierzyciel, który umarza egzekucję na własne żądanie, wraca więc do stanu sprzed wniosku egzekucyjnego, a roszczenie stwierdzone wyrokiem przedawnia się po sześciu latach od uprawomocnienia (art. 125 § 1 KC). Jeżeli ugoda ratalna ma trwać kilka lat, bezpieczniej złożyć wniosek o zawieszenie postępowania (art. 820 KPC) niż o jego umorzenie.
Wierzyciel, który prowadzi kilkanaście takich spraw rocznie, zwykle najwięcej oszczędza nie na etapie komorniczym, tylko wcześniej: gdy etap wezwań i ugód obsługuje program do windykacji należności, a do komornika trafiają wyłącznie sprawy, w których dłużnik ma majątek. Egzekucja umorzona z powodu bezskuteczności kosztuje wierzyciela 150 zł i miesiące czekania, a egzekucja umorzona po ugodzie 5 %.
Wniosek dłużnika: tylko przedawnienie, ale skuteczne
Od 2019 r. dłużnik ma narzędzie, o którym większość dłużników nie wie: jeżeli wierzyciel skierował do komornika roszczenie przedawnione, dłużnik może żądać umorzenia bezpośrednio u komornika, bez procesu. Komornik wzywa wtedy wierzyciela do wykazania dokumentem, że przed złożeniem wniosku egzekucyjnego doszło do przerwania biegu przedawnienia, na przykład wcześniejszą egzekucją, uznaniem długu albo ugodą. Jeżeli wierzyciel takiego dokumentu nie ma, komornik umarza postępowanie, a opłatę 150 zł ponosi wierzyciel.
Roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem albo nakazem zapłaty przedawnia się po sześciu latach (art. 125 § 1 KC), a przy wyrokach, które uprawomocniły się przed 9 lipca 2018 r., trzeba uwzględnić przepisy przejściowe, bo wcześniej termin wynosił dziesięć lat. Odsetki i raty zasądzone na przyszłość przedawniają się po trzech latach. Datę uprawomocnienia znajdziesz na klauzuli wykonalności, a datę złożenia wniosku egzekucyjnego na zawiadomieniu o wszczęciu egzekucji. Jeżeli między nimi jest więcej niż sześć lat i w tym czasie nie było innej egzekucji, wniosek dłużnika ma realne szanse. Sposób liczenia terminów opisujemy szerzej w tekście o przedawnieniu długu.
Gdy przedawnienie nastąpiło już po złożeniu wniosku egzekucyjnego, art. 825 pkt 1¹ KPC nie działa. Zostaje wtedy powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności (art. 840 § 1 pkt 2 KPC) z wnioskiem o zabezpieczenie przez zawieszenie egzekucji. To samo powództwo jest drogą dla dłużnika, który spłacił dług bezpośrednio wierzycielowi, a wierzyciel mimo to nie chce cofnąć wniosku egzekucyjnego.
Umorzenie z urzędu: sześć miesięcy, nie rok
Komornik umarza postępowanie bez niczyjego wniosku między innymi wtedy, gdy wierzyciel w ciągu sześciu miesięcy nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia egzekucji albo nie zażądał podjęcia postępowania zawieszonego (art. 824 § 1 pkt 4 KPC). Termin liczy się od ostatniej czynności egzekucyjnej, a przy zawieszeniu od ustania jego przyczyny (art. 824 § 1¹ KPC).
W wielu poradnikach nadal można przeczytać, że egzekucja „umarza się z mocy prawa po roku bezczynności wierzyciela”. To był art. 823 KPC, uchylony z dniem 8 września 2016 r. Od tej daty nie ma umorzenia z mocy prawa: jest umorzenie z urzędu po sześciu miesiącach, stwierdzane postanowieniem komornika, na które służy skarga, a na postanowienie sądu w tej sprawie zażalenie (art. 828 KPC). Dłużnik, który widzi, że wierzyciel od pół roku nic nie robi, może o tym komornikowi przypomnieć zwykłym pismem, ale to nie jest wniosek z art. 825 KPC i nie podlega opłacie.
Drugą częstą podstawą jest art. 824 § 1 pkt 3 KPC: komornik umarza egzekucję, gdy jest oczywiste, że nie uzyska z niej więcej niż koszty. Taka bezskuteczna egzekucja kosztuje wierzyciela 150 zł, chyba że należy do grupy zwolnionej z tej opłaty: osób fizycznych dochodzących roszczeń pracowniczych lub odszkodowawczych, jednostek samorządu terytorialnego oraz wierzycieli pierwotnych, którzy wszczęli egzekucję przed upływem dwóch lat od powstania tytułu (art. 29 ust. 5 u.k.k.). Firmy windykacyjne, które kupiły dług, z tego zwolnienia nie korzystają.
Co się dzieje po umorzeniu egzekucji
Umorzenie uchyla dokonane czynności egzekucyjne, w tym zajęcia rachunku i wynagrodzenia, ale nie pozbawia wierzyciela możliwości wszczęcia nowej egzekucji (art. 826 KPC). Dług nie znika. Komornik po uprawomocnieniu postanowienia zawiadamia bank i pracodawcę o uchyleniu zajęcia, a na wniosek strony wydaje zaświadczenie o umorzeniu (art. 827 § 2 KPC), które przydaje się w banku, gdy blokada nie schodzi z konta.
Pieniądze już przekazane wierzycielowi nie wracają z powodu samego umorzenia. Wracają tylko wtedy, gdy dłużnik wykaże, że przekazano je bezpodstawnie, na przykład po spłacie długu, i to w osobnym postępowaniu o zwrot nienależnego świadczenia. Razem z postanowieniem o umorzeniu komornik wydaje postanowienie o kosztach (art. 770 § 2 KPC). Jeżeli obciążył Cię stawką 10 % zamiast 5 % albo doliczył wydatki, których nie było, masz tydzień na skargę, a od postanowienia sądu w sprawie kosztów przysługuje zażalenie (art. 770 § 5 KPC).
Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego: wzór
Wzór dla wierzyciela zawiera zdanie o przyczynie umorzenia, bo od niego zależy, kto zapłaci opłatę. Wzór dla dłużnika dotyczy przedawnienia. W obu wersjach uzupełnij pola w nawiasach, podpisz odręcznie i złóż w kancelarii komornika osobiście albo listem poleconym. Wniosek nie wymaga opłaty przy złożeniu; opłatę egzekucyjną komornik ustali postanowieniem po umorzeniu.
Wersja dla wierzyciela
[Miejscowość], [data]
Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [miejscowość] [imię i nazwisko]
Kancelaria Komornicza nr [numer], [adres]
Sygn. akt Km [numer]
Wierzyciel: [nazwa, adres, NIP lub PESEL]
Dłużnik: [imię i nazwisko, adres]
Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego
Na podstawie art. 825 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego wnoszę o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie Km [numer] w całości. Przyczyną umorzenia jest spełnienie świadczenia przez dłużnika bezpośrednio na rzecz wierzyciela w dniu [data] [albo: zawarcie w dniu [data] porozumienia z dłużnikiem co do sposobu i terminu spełnienia świadczenia], co nastąpiło w terminie miesiąca od doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Wnoszę o obciążenie dłużnika opłatą stosunkową na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych oraz o wydanie zaświadczenia o umorzeniu postępowania (art. 827 § 2 KPC).
Załączniki: potwierdzenie przelewu z dnia [data] / kopia porozumienia z dnia [data].
[podpis]
Wersja dla dłużnika (przedawnienie)
[nagłówek jak wyżej, w miejscu wierzyciela wpisz siebie jako wnioskodawcę]
Wniosek dłużnika o umorzenie postępowania egzekucyjnego
Na podstawie art. 825 pkt 1¹ Kodeksu postępowania cywilnego wnoszę o umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie Km [numer] w całości. Roszczenie objęte tytułem wykonawczym, to jest [wyrok / nakaz zapłaty] Sądu [nazwa] z dnia [data], sygn. akt [sygnatura], uprawomocniło się w dniu [data] i uległo przedawnieniu z upływem [data], to jest przed dniem złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji ([data z zawiadomienia]). Według mojej wiedzy przed tym dniem nie nastąpiło żadne zdarzenie przerywające bieg przedawnienia. Wnoszę o wezwanie wierzyciela do wykazania dokumentem przerwania biegu przedawnienia, a w razie jego niewykazania o umorzenie postępowania i obciążenie wierzyciela kosztami. Wnoszę również o zwolnienie spod zajęcia rachunku bankowego nr [numer] po uprawomocnieniu się postanowienia.
Załączniki: kopia tytułu wykonawczego z klauzulą, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji.
[podpis]
Najczęstsze pytania
Ile kosztuje wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego?
Samo złożenie wniosku nic nie kosztuje. Koszt pojawia się po umorzeniu: 5 % kwoty pozostałej do wyegzekwowania obciąża wierzyciela, a jeżeli dłużnik spłacił dług lub zawarł ugodę w miesiąc od zawiadomienia, to dłużnika; po miesiącu dłużnik płaci 10 %. Wniosek złożony przed doręczeniem zawiadomienia dłużnikowi to 100 zł (art. 29 ust. 1 i 2 u.k.k.).
Kto płaci koszty komornicze przy umorzeniu egzekucji?
Zasada jest prosta: płaci ten, kto doprowadził do umorzenia. Wierzyciel, gdy sam cofa wniosek albo przez sześć miesięcy nic nie robi; dłużnik, gdy umorzenie wynika z jego spłaty lub ugody, przy czym stawka rośnie z 5 % do 10 % po miesiącu od zawiadomienia. Przy egzekucji bezskutecznej i przy umorzeniu z powodu przedawnienia wierzyciel płaci 150 zł, chyba że korzysta ze zwolnienia z art. 29 ust. 5 u.k.k.
Czy komornik może odmówić umorzenia egzekucji?
Wnioskowi wierzyciela komornik odmówić nie może, chyba że egzekucję wszczęto z urzędu albo na żądanie uprawnionego organu, bo wtedy potrzebna jest zgoda sądu lub tego organu (art. 825 pkt 1 KPC). Wniosek dłużnika komornik oddali, jeżeli wierzyciel dokumentem wykaże przerwanie biegu przedawnienia albo jeżeli przedawnienie nastąpiło dopiero po złożeniu wniosku egzekucyjnego. Odmowa jest czynnością, którą zaskarżysz skargą w tygodniowym terminie.
Po jakim czasie komornik umarza egzekucję?
Z urzędu po sześciu miesiącach bezczynności wierzyciela, liczonych od ostatniej czynności egzekucyjnej (art. 824 § 1 pkt 4 i § 1¹ KPC), oraz wtedy, gdy stanie się oczywiste, że egzekucja nie pokryje nawet kosztów (pkt 3). Roczny termin umorzenia z mocy prawa z dawnego art. 823 KPC nie obowiązuje od 8 września 2016 r. Na wniosek wierzyciela komornik umarza postępowanie bez czekania, zwykle w ciągu kilku tygodni.
Czy umorzenie egzekucji oznacza, że dług przestaje istnieć?
Nie. Umorzenie uchyla zajęcia, ale wierzyciel może wszcząć nową egzekucję, dopóki roszczenie się nie przedawni (art. 826 KPC). Wyjątkiem jest umorzenie na wniosek dłużnika z powodu przedawnienia, po którym kolejna egzekucja tego samego roszczenia zostanie umorzona na tej samej podstawie. Dług przedawniony nadal istnieje, tylko nie można go przymusowo ściągnąć.
Jeżeli nie wiesz, czy w Twojej sprawie lepszy jest wniosek o umorzenie, skarga na komornika czy powództwo z art. 840 KPC, opisz sytuację w naszym narzędziu: kiedy uprawomocnił się tytuł, kiedy dostałeś zawiadomienie, czy i kiedy płaciłeś. Od razu, za darmo i bez konta, dostaniesz ogólną informację prawną przygotowaną przez AI, z podstawą prawną do sprawdzenia. To nie jest porada w indywidualnej sprawie, ale pozwala wybrać właściwe pismo, zanim minie termin.