Prawo rzeczowe
Służebność mieszkania i służebność osobista: dożywotnia służebność, rachunki, zniesienie i wykreślenie z księgi wieczystej
Rodzice przepisali dom z zastrzeżeniem prawa zamieszkiwania, kupujesz mieszkanie z wpisem w dziale III albo chcesz sprzedać lokal, w którym ktoś ma dożywotnie prawo mieszkać. Poniżej znajdziesz, kto płaci rachunki, czy służebność obejmuje opiekę, cztery drogi jej zniesienia i wykreślenie z księgi wieczystej za 100 zł.
To ogólna informacja prawna, nie porada w indywidualnej sprawie.
W skrócie
Służebność mieszkania to ograniczone prawo rzeczowe, które pozwala oznaczonej osobie fizycznej mieszkać w cudzym domu lub lokalu (art. 296 i art. 301 KC). Ustanawia się ją aktem notarialnym i wpisuje do działu III księgi wieczystej. Jest niezbywalna, nie można jej wynająć ani zasiedzieć, a wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego. Nie obejmuje opieki. Właściciel może ją znieść pozwem za wynagrodzeniem albo bez niego, zamienić na rentę przy rażących uchybieniach uprawnionego albo wykreślić po jego śmierci wnioskiem z opłatą 100 zł.
Treść prawa
Służebność osobista mieszkania: kto może mieszkać i na jakich zasadach
Służebność osobista jest ustanawiana na rzecz konkretnego człowieka, a nie na rzecz sąsiedniej działki, jak służebność gruntowa. Jej najczęstszą odmianą jest służebność mieszkania. Zakres wyznacza akt notarialny: całe mieszkanie, jeden pokój, pokój z dostępem do kuchni i łazienki. Jeżeli akt jest ogólnikowy, zakres ustala się według osobistych potrzeb uprawnionego, z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych (art. 298 KC). To właśnie niedookreślony zakres jest źródłem większości sporów, które później trafiają do sądu.
§ 1. Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletności. § 2. Można się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania przysługiwać będzie jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi.
Niezbywalna
Nie da się jej sprzedać, podarować ani przekazać wykonywania komuś innemu (art. 300 KC). Uprawniony nie wynajmie więc swojego pokoju i nie użyczy go znajomym.
Dożywotnia z natury
Wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego (art. 299 KC). Można ją ustanowić na krótszy czas, na przykład do ukończenia studiów przez dziecko, ale nie dłużej niż na całe życie.
Bez zasiedzenia
Służebności osobistej nie nabywa się przez zasiedzenie (art. 304 KC). Wieloletnie mieszkanie za zgodą właściciela nie tworzy żadnego prawa rzeczowego.
Służebność mieszkania, dożywocie, użytkowanie i najem: porównanie
| Cecha | Służebność mieszkania | Umowa dożywocia | Użytkowanie | Najem |
|---|---|---|---|---|
| Czy obejmuje opiekę | nie | tak: wyżywienie, pomoc, pielęgnacja, pogrzeb (art. 908 § 1 KC) | nie | nie |
| Czy można wynająć lokal | nie (art. 300 KC) | nie dotyczy, własność przechodzi na nabywcę | tak, użytkownik pobiera pożytki | podnajem tylko za zgodą wynajmującego |
| Wobec nabywcy mieszkania | skuteczna, gdy wpisana do księgi | skuteczne nawet bez wpisu (art. 7 pkt 2 u.k.w.h.) | skuteczne, gdy wpisane do księgi | nabywca wstępuje w najem (art. 678 KC) |
| Czy wchodzi do zachowku | darowizna wchodzi, obniżona o wartość obciążenia | nie, bo umowa jest odpłatna | darowizna wchodzi, obniżona o wartość obciążenia | nie dotyczy |
| Forma | akt notarialny dla oświadczenia właściciela (art. 245 § 2 KC) | akt notarialny | akt notarialny przy nieruchomości | dowolna, przy najmie okazjonalnym pisemna |
Jeżeli rodzice oczekują od dziecka opieki w zamian za mieszkanie, tabela pokazuje, dlaczego darowizna ze służebnością jest dla nich słabszym zabezpieczeniem niż umowa dożywocia z obowiązkiem opieki: służebność gwarantuje dach nad głową, ale nie talerz zupy ani wizytę u lekarza.
Rachunki i remonty
Dożywotnia służebność mieszkania a rachunki: kto płaci za media, podatek i remont
Najpierw decyduje akt notarialny. Jeżeli strony nic nie zapisały, do wzajemnych stosunków stosuje się odpowiednio przepisy o użytkowaniu przez osoby fizyczne (art. 302 § 2 KC). W praktyce oznacza to, że uprawniony pokrywa koszty zwykłego korzystania z lokalu, a właściciel odpowiada za substancję budynku. Słowo „nieodpłatna” w akcie oznacza tylko brak czynszu za samo prawo. Nie zwalnia z płacenia za prąd, który uprawniony zużywa w swoim pokoju.
| Koszt | Kto ponosi bez zapisu w akcie | Przepis |
|---|---|---|
| Prąd, gaz, woda, ogrzewanie zużywane przez uprawnionego | uprawniony, proporcjonalnie do zużycia, gdy liczniki są wspólne | art. 302 § 2 w zw. z art. 260 § 1 KC |
| Drobne naprawy: malowanie, wymiana kranu, uszczelki | uprawniony, jako nakłady związane ze zwykłym korzystaniem | art. 260 § 1 zd. 1 KC |
| Dach, instalacje, piec, remont kapitalny | właściciel może, ale nie musi; uprawniony zawiadamia go o potrzebie i wpuszcza ekipę | art. 260 § 1 zd. 2 KC |
| Podatek od nieruchomości | wobec gminy zawsze właściciel; rozliczenie wewnętrzne zależy od umowy | ustawa o podatkach i opłatach lokalnych |
| Nowe urządzenia, np. klimatyzator | uprawniony może je zakładać w granicach jak najemca | art. 268 KC |
| Nakłady ponad obowiązek uprawnionego | rozlicza się jak prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia | art. 260 § 2 KC |
Użytkownik obowiązany jest dokonywać napraw i innych nakładów związanych ze zwykłym korzystaniem z rzeczy. O potrzebie innych napraw i nakładów powinien niezwłocznie zawiadomić właściciela i zezwolić mu na dokonanie potrzebnych robót.
Jak uniknąć sporu o rachunki
Przy ustanawianiu służebności warto wpisać do aktu trzy zdania: kto płaci za media i według jakiego klucza, kto ponosi podatek od nieruchomości i ubezpieczenie oraz które pomieszczenia są do wyłącznego użytku uprawnionego, a które wspólne (art. 302 § 1 KC). Gdy akt już istnieje i milczy, ugoda zawarta na piśmie jest tańsza niż proces, a jej brak otwiera drogę do pozwu o zapłatę zaległych opłat albo, przy uporczywym naruszaniu, do żądania zamiany na rentę.
Zniesienie
Zniesienie służebności mieszkania: cztery drogi i kiedy która działa
Kodeks nie ma osobnego przepisu o znoszeniu służebności osobistej. Stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych (art. 297 KC), a obok nich szczególną drogę zamiany na rentę z art. 303 KC. Sąd Najwyższy dopuścił stosowanie art. 295 KC do służebności osobistej już w orzeczeniu z 16 kwietnia 1968 r., II CR 187/68, i ta linia jest dziś utrwalona. Wybór drogi zależy od tego, czy uprawniony się zgadza, czy nadal mieszka i czy zachowuje się poprawnie.
| Droga | Kiedy | Czy trzeba płacić uprawnionemu | Przepis |
|---|---|---|---|
| Zrzeczenie się u notariusza | uprawniony się zgadza, np. przy sprzedaży domu | według ugody; często zamiast tego nowe mieszkanie albo renta | art. 246 KC |
| Zniesienie za wynagrodzeniem | zmiana stosunków sprawiła, że służebność jest dla właściciela szczególnie uciążliwa | tak, wynagrodzenie ustala sąd, zwykle z opinii biegłego | art. 294 w zw. z art. 297 KC |
| Zniesienie bez wynagrodzenia | służebność utraciła dla uprawnionego wszelkie znaczenie, np. trwale mieszka gdzie indziej | nie | art. 295 w zw. z art. 297 KC |
| Zamiana na rentę | rażące uchybienia uprawnionego przy wykonywaniu prawa | tak, periodyczna renta zamiast prawa do mieszkania | art. 303 KC |
| Niewykonywanie przez 10 lat | uprawniony od dekady nie korzysta z mieszkania | nie; potrzebne orzeczenie albo wykreślenie na podstawie dowodów | art. 293 § 1 w zw. z art. 297 KC |
Jeżeli uprawniony z tytułu służebności osobistej dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zamiany służebności na rentę.
Pozew o zniesienie służebności: sąd, opłata i dowody
Pozew wnosi właściciel przeciwko uprawnionemu do sądu, w którego okręgu leży nieruchomość (art. 38 KPC). Wartością przedmiotu sporu jest wartość służebności, więc do 100 000 zł właściwy jest sąd rejonowy, powyżej sąd okręgowy (art. 17 pkt 4 KPC). Opłata do 20 000 zł jest stała, od 30 do 1000 zł, a powyżej wynosi 5 procent wartości, najwyżej 100 000 zł (art. 13 u.k.s.c.). Dowody, które najczęściej rozstrzygają: zaświadczenie o zameldowaniu i faktycznym pobycie uprawnionego gdzie indziej, umowa z domem pomocy społecznej, zeznania sąsiadów, dokumentacja zniszczeń, wezwania policji i notatki z interwencji.
Szczegółowy przebieg sprawy, wyliczenie wynagrodzenia dla uprawnionego i argumenty, które sądy uznają za zmianę stosunków, opisujemy w artykule zniesienie służebności mieszkania: pozew i wynagrodzenie. Gdy służebność obciąża nieruchomość, która jest jednocześnie przedmiotem sporu między współwłaścicielami, rozważ też zniesienie współwłasności, bo sąd może w jednym postępowaniu zdecydować, kto zostaje właścicielem i jak rozliczyć obciążenie.
Księga wieczysta
Wykreślenie służebności z księgi wieczystej: wniosek, dokumenty i opłata 100 zł
Wygaśnięcie służebności nie usuwa wpisu z działu III. Dopóki wpis figuruje w księdze, każdy kupujący, bank i notariusz widzi obciążenie, a cena mieszkania jest niższa. Wykreślenie wymaga wniosku do wydziału ksiąg wieczystych sądu rejonowego właściwego dla położenia nieruchomości. Opłata wynosi 100 zł, czyli połowę opłaty od wpisu ograniczonego prawa rzeczowego (art. 46 w zw. z art. 42 u.k.s.c.). Dokument, który trzeba dołączyć, zależy od przyczyny wygaśnięcia.
| Przyczyna wygaśnięcia | Dokument do wniosku | Kto składa | Koszt |
|---|---|---|---|
| Śmierć uprawnionego | odpis skrócony aktu zgonu | właściciel, formularz KW-WPIS | 100 zł opłaty |
| Zrzeczenie się | akt notarialny albo oświadczenie z podpisem notarialnie poświadczonym | notariusz, elektronicznie | 100 zł i taksa notarialna z VAT |
| Wyrok znoszący służebność | odpis prawomocnego wyroku | właściciel, formularz KW-WPIS | 100 zł opłaty |
| Upływ terminu z aktu | sam akt, jeżeli termin wynika z treści wpisu | właściciel, formularz KW-WPIS | 100 zł opłaty |
Służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego.
Wykreślenie po śmierci jest najprostszą sprawą z tego katalogu i nie wymaga zgody spadkobierców uprawnionego, bo służebność nie wchodzi do spadku. Najczęstszy błąd to czekanie z wnioskiem do dnia sprzedaży. Kupujący i bank widzą wtedy nieaktualny wpis, a sąd rozpoznaje wnioski wieczystoksięgowe w tygodniach, nie w dniach. Wniosek warto złożyć od razu po uzyskaniu aktu zgonu, a przy dziedziczeniu mieszkania zrobić to razem z wpisem nowego właściciela po stwierdzeniu nabycia spadku.
Ustanowienie
Ustanowienie służebności mieszkania: notariusz, wpis i podatek
Oświadczenie właściciela o ustanowieniu służebności musi mieć formę aktu notarialnego (art. 245 § 2 KC). Najczęściej robi się to w jednym akcie z darowizną: rodzice przekazują dziecku dom i zastrzegają dla siebie dożywotnią służebność mieszkania. Notariusz wysyła wniosek o wpis do księgi wieczystej, opłata sądowa od wpisu wynosi 200 zł (art. 42 u.k.s.c.). Nieodpłatne ustanowienie służebności podlega podatkowi od spadków i darowizn (art. 1 ust. 1 pkt 4 u.p.s.d.), ale najbliższa rodzina korzysta ze zwolnienia na zasadach art. 4a tej ustawy.
Krok 1
Ustal zakres
Które pokoje, czy kuchnia i łazienka wspólne, czy ogród i garaż. Wpisz to do aktu słowami, nie ogólnikiem.
Krok 2
Zapisz koszty
Kto płaci media, podatek i ubezpieczenie. Brak zapisu to najczęstsza przyczyna sporu po latach.
Krok 3
Zdecyduj o bliskich
Czy po śmierci uprawnionego służebność przejdzie na małżonka, dzieci albo rodziców (art. 301 § 2 KC).
Krok 4
Akt i wpis
Akt notarialny, wniosek o wpis w dziale III, opłata 200 zł. Bez wpisu nabywca w dobrej wierze może być wolny od obciążenia.
Dlaczego wpis do księgi ma znaczenie
Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni osobę, która kupiła nieruchomość odpłatnie i w dobrej wierze, zgodnie z treścią księgi (art. 5 u.k.w.h.). Umownej służebności mieszkania nie ma w katalogu praw chronionych mimo braku wpisu (art. 7 u.k.w.h.), w przeciwieństwie do prawa dożywocia. Jeżeli więc właściciel sprzeda dom, a służebność nie była wpisana, uprawniony może stracić prawo do mieszkania wobec nowego nabywcy i zostanie mu tylko roszczenie odszkodowawcze wobec sprzedawcy.
Sprzedaż i zakup
Sprzedaż mieszkania ze służebnością i zakup mieszkania ze służebnością osobistą
Służebność nie blokuje sprzedaży. Wpisana do księgi przechodzi jednak na każdego kolejnego właściciela, więc kupujący nabywa mieszkanie, w którym ktoś ma prawo mieszkać do śmierci. Rzeczoznawca wycenia takie obciążenie jako wartość rocznego korzystania z lokalu pomnożoną przez przewidywany czas trwania służebności, przy dożywotniej według tablic dalszego trwania życia GUS. Przy uprawnionym w wieku 60 lat obciążenie liczy się na dwie dekady naprzód, więc cena lokalu spada wyraźnie, a grono kupujących zawęża się do inwestorów z gotówką.
Sprzedajesz
- Sprawdź, czy służebność nie wygasła już ze śmiercią uprawnionego, i od razu złóż wniosek o wykreślenie.
- Gdy uprawniony żyje, negocjuj zrzeczenie w tym samym akcie co sprzedaż, za częścią ceny albo lokalem zastępczym.
- Gdy odmawia, a od lat mieszka gdzie indziej, rozważ pozew o zniesienie bez wynagrodzenia z art. 295 w zw. z art. 297 KC.
Kupujesz
- Przeczytaj dział III księgi wieczystej i treść aktu, który ustanowił służebność, a nie tylko sam wpis.
- Ustal wiek uprawnionego i zakres służebności: jeden pokój to inna cena niż całe mieszkanie.
- Zapytaj bank, czy przyjmie obciążony lokal jako zabezpieczenie kredytu, zanim podpiszesz umowę przedwstępną.
Spadek i zachowek
Dożywotnia służebność mieszkania a zachowek i testament
Darowizna domu z zastrzeżeniem służebności pozostaje darowizną, więc rodzeństwo pominięte w darowiźnie może żądać zachowku. Służebność obniża jednak wartość tego, co obdarowany dostał, więc zachowek liczony od takiej darowizny jest niższy niż od domu bez obciążenia. Pełne wyłączenie domu spod zachowku daje dopiero umowa dożywocia, bo jest odpłatna. Wyliczenie na kwotach pokazujemy w artykule darowizna z dożywociem a zachowek, a wzór pozwu znajdziesz na stronie pozew o zachowek.
Służebność można też zapewnić bliskiej osobie w testamencie: zapisem zwykłym, który zobowiązuje spadkobiercę do ustanowienia służebności (art. 968 KC), albo zapisem windykacyjnym w testamencie notarialnym (art. 981 z indeksem 1 § 2 KC), dzięki któremu prawo powstaje z chwilą otwarcia spadku. Typowy przypadek: dom dziedziczą dzieci z pierwszego małżeństwa, a druga żona dostaje dożywotnie prawo zamieszkiwania.
Najczęstsze pytania
Służebność mieszkania: pytania i odpowiedzi
Służebność mieszkania a właściciel: co mu wolno?
Właściciel dalej jest właścicielem: może sprzedać, podarować albo obciążyć hipoteką mieszkanie ze służebnością, ale nabywca przejmuje je z tym obciążeniem. Nie może natomiast utrudniać zamieszkiwania, wymieniać zamków, zabierać pomieszczeń objętych służebnością ani wprowadzać lokatorów do części zastrzeżonej dla uprawnionego. Za naruszenie odpowiada jak za naruszenie cudzego prawa rzeczowego (art. 251 w zw. z art. 222 KC).
Dożywotnia służebność mieszkania a rachunki
Jeżeli akt notarialny nic nie mówi, uprawniony płaci za media, które sam zużywa, i za drobne naprawy związane ze zwykłym korzystaniem z lokalu (art. 302 § 2 w zw. z art. 260 § 1 KC). Słowo „nieodpłatna” w akcie oznacza tylko, że za samo prawo nie płaci się czynszu. Nie zwalnia z rachunków za prąd, gaz, wodę ani ogrzewanie, chyba że strony zapisały to wprost.
Dożywotnia służebność osobista mieszkania a opieka
Służebność mieszkania nie obejmuje opieki. Daje wyłącznie prawo zamieszkiwania, więc właściciel nie musi robić zakupów, pielęgnować ani zapewniać pogrzebu. Obowiązek opieki i dostarczania wyżywienia wynika z umowy dożywocia (art. 908 § 1 KC). Jeżeli rodzicom zależy na opiece, darowizna ze służebnością jest złym wyborem, a zmiana formy po podpisaniu aktu wymaga zgody obu stron.
Czy służebność mieszkania można znieść?
Tak, na cztery sposoby. Uprawniony może się jej zrzec u notariusza. Właściciel może pozwać o zniesienie za wynagrodzeniem, gdy wskutek zmiany stosunków stała się szczególnie uciążliwa (art. 294 w zw. z art. 297 KC), albo bez wynagrodzenia, gdy utraciła dla uprawnionego wszelkie znaczenie (art. 295). Przy rażących uchybieniach uprawnionego można żądać zamiany na rentę (art. 303 KC).
Wykreślenie służebności z księgi wieczystej po śmierci
Służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego (art. 299 KC), ale wpis w dziale III księgi zostaje, dopóki właściciel nie złoży wniosku o wykreślenie. Wystarczy wniosek KW-WPIS, odpis skrócony aktu zgonu i opłata 100 zł, czyli połowa opłaty od wpisu (art. 46 w zw. z art. 42 u.k.s.c.). Nie trzeba notariusza ani zgody spadkobierców uprawnionego.
Wniosek o wykreślenie służebności z księgi wieczystej: ile kosztuje?
Opłata sądowa wynosi 100 zł, bo od wniosku o wykreślenie pobiera się połowę opłaty należnej od wpisu, a wpis ograniczonego prawa rzeczowego kosztuje 200 zł (art. 42 i art. 46 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jeżeli wykreślenie następuje po zrzeczeniu się w akcie notarialnym, do opłaty dochodzi taksa notarialna i podatek VAT od niej.
Czy osoba ze służebnością mieszkania może wynająć mieszkanie?
Nie. Służebności osobiste są niezbywalne i nie można przenieść uprawnienia do ich wykonywania (art. 300 KC). Uprawniony nie może więc wynająć ani użyczyć mieszkania obcym osobom. Może przyjąć małżonka i małoletnie dzieci, a inne osoby tylko wtedy, gdy je utrzymuje albo są potrzebne do prowadzenia gospodarstwa domowego (art. 301 § 1 KC).
Czy służebność mieszkania przechodzi na dzieci?
Z mocy prawa nie, bo wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego (art. 299 KC). Strony mogą jednak umówić się w akcie notarialnym, że po śmierci uprawnionego służebność będzie przysługiwać jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi (art. 301 § 2 KC). Bez takiego zapisu dzieci, które nie były przyjęte do mieszkania jako małoletnie, nie mają tytułu do zamieszkiwania.
Sprzedaż mieszkania ze służebnością: czy to możliwe?
Tak. Służebność nie blokuje sprzedaży, ale przechodzi na nabywcę razem z mieszkaniem, jeżeli jest wpisana do księgi wieczystej. Kupujący musi więc tolerować zamieszkiwanie uprawnionego do jego śmierci. W praktyce takie mieszkania sprzedają się znacznie taniej, a banki niechętnie kredytują zakup, dlatego sprzedaż zwykle poprzedza się zrzeczeniem albo zniesieniem służebności.
O ile służebność obniża wartość nieruchomości?
Nie ma stałego procentu. Rzeczoznawca szacuje wartość służebności jako wartość rocznego korzystania z lokalu, czyli zbliżoną do rynkowego czynszu, pomnożoną przez przewidywany okres jej trwania, a przy dożywotniej służebności przyjmuje się dalsze trwanie życia uprawnionego według tablic GUS. Im młodszy uprawniony i większy lokal, tym większy spadek ceny mieszkania.
Dożywotnia służebność mieszkania a zachowek
Darowizna mieszkania z zastrzeżoną służebnością dalej jest darowizną, więc dolicza się ją do spadku przy liczeniu zachowku. Służebność obniża jednak wartość przedmiotu darowizny, bo obdarowany dostał mieszkanie obciążone. Znaczenie ma wartość z chwili ustania służebności, a po śmierci uprawnionego obciążenie wygasa. Szczegółowe wyliczenie opisujemy w osobnym artykule o darowiźnie ze służebnością a zachowku.
Zamiana służebności na rentę: kiedy?
Tylko wtedy, gdy uprawniony dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa (art. 303 KC), na przykład niszczy lokal, wprowadza obce osoby, stosuje przemoc wobec domowników. Z żądaniem może wystąpić wyłącznie właściciel nieruchomości obciążonej, nie uprawniony. Zwykły konflikt rodzinny ani uciążliwość wspólnego mieszkania nie wystarczą; potrzebne jest zawinione, poważne naruszenie.
Zrzeczenie się służebności mieszkania: jak to zrobić?
Uprawniony składa właścicielowi oświadczenie o zrzeczeniu się (art. 246 § 1 KC). Ponieważ służebność jest wpisana do księgi, do jej wygaśnięcia potrzebne jest wykreślenie (art. 246 § 2 KC), a wniosek o wykreślenie wymaga oświadczenia z podpisem notarialnie poświadczonym albo w akcie notarialnym. Najprościej zrobić to jednym aktem u notariusza, który sam wyśle wniosek do sądu.
Czy służebność mieszkania wygasa, gdy uprawniony wyprowadzi się do domu opieki?
Nie wygasa automatycznie. Służebność gaśnie ze śmiercią uprawnionego, przez zrzeczenie albo orzeczeniem sądu. Trwałe zamieszkanie w domu pomocy społecznej bywa jednak podstawą do żądania zniesienia bez wynagrodzenia z art. 295 w zw. z art. 297 KC, bo służebność mogła utracić dla uprawnionego wszelkie znaczenie. Sąd bada, czy powrót do mieszkania jest realny.
Służebność mieszkania w testamencie
Testament sam nie ustanawia służebności, ale może zobowiązać spadkobiercę do jej ustanowienia zapisem zwykłym (art. 968 KC). W testamencie notarialnym można też zrobić zapis windykacyjny, którego przedmiotem jest ustanowienie służebności na rzecz zapisobiercy (art. 981 z indeksem 1 § 2 KC). Wtedy uprawniony nabywa prawo z chwilą otwarcia spadku, bez czekania na umowę ze spadkobiercą.
Czy służebność mieszkania można zasiedzieć?
Nie. Kodeks wyklucza nabycie służebności osobistej przez zasiedzenie (art. 304 KC). Osoba, która latami mieszka w cudzym domu za zgodą właściciela, nie uzyska przez to służebności, nawet po 30 latach. Jeżeli ma zostać w mieszkaniu po zmianie właściciela, potrzebny jest akt notarialny z oświadczeniem właściciela i wpis do księgi wieczystej.
Masz w księdze wpis służebności i nie wiesz, jak się go pozbyć?
Opisz, kiedy i w jakim akcie ustanowiono służebność, ile lat ma uprawniony, gdzie dziś mieszka i co chcesz osiągnąć: sprzedaż, spokój przy rachunkach czy wykreślenie po śmierci. Od razu, za darmo i bez zakładania konta, dostaniesz ogólną informację prawną przygotowaną przez AI: która droga zniesienia pasuje do Twojej sytuacji, jaki sąd jest właściwy i jakie dokumenty przygotować. To nie jest porada prawna w Twojej indywidualnej sprawie.
Powiązane
Czytaj dalej
Gdy w zamian za mieszkanie ma być też opieka: dożywocie, zachowek, podatek i rozwiązanie umowy.
Pozew właściciela, wynagrodzenie dla uprawnionego i dowody, które przekonują sąd.
Służebność gruntowa dla działki bez dostępu do drogi: wynagrodzenie, opłata 200 zł i przebieg.
Słupy i rury na Twojej działce: wynagrodzenie od operatora i przedawnienie roszczeń.
Gdy obciążony dom ma kilku właścicieli, którzy nie mogą się dogadać co do sprzedaży.
Rodzeństwo pominięte w darowiźnie domu ze służebnością: wzór pozwu i wyliczenie.