Wypowiedzenie umowy o pracę za porozumieniem stron: rozwiązanie umowy, wzór i zasiłek

Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron to zgodne oświadczenie pracownika i pracodawcy, które kończy umowę w dowolnie ustalonym dniu, bez okresu wypowiedzenia (art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy). Nie trzeba podawać przyczyny ani zachowywać terminów z art. 36 KP. Cena za tę elastyczność to zwykle 90 dni karencji w zasiłku dla bezrobotnych i brak drogi odwoławczej do sądu pracy.

Na czym polega rozwiązanie umowy za porozumieniem stron

Porozumienie stron jest jedynym trybem zakończenia umowy o pracę, w którym obie strony muszą chcieć tego samego. Wypowiedzenie działa jednostronnie: składasz je i umowa rozwiąże się po ustawowym okresie, niezależnie od tego, co myśli druga strona. Porozumienie wymaga zgody, ale w zamian daje pełną swobodę co do daty.

To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie. Możesz zakończyć pracę za trzy dni, jeśli pracodawca się zgodzi, albo za pięć miesięcy, jeśli oboje tak wolicie. Kodeks nie narzuca tu żadnej granicy, bo art. 36 KP dotyczy wypowiedzenia, a nie porozumienia. W praktyce jest to najczęściej używany tryb przy zmianie pracy, gdy nowy pracodawca czeka, a trzymiesięczne wypowiedzenie byłoby nie do przyjęcia.

Warto od razu wyjaśnić nazewnictwo, bo mylą je nawet działy kadr. Wyrażenie "wypowiedzenie umowy o pracę za porozumieniem stron" jest wewnętrznie sprzeczne: albo wypowiadasz umowę jednostronnie, albo zawierasz porozumienie. Jeśli w piśmie użyjesz słowa "wypowiadam", a pracodawca je podpisze, sąd i tak oceni charakter oświadczenia po jego treści, a nie po tytule. Bezpieczniej napisać wprost: "strony zgodnie postanawiają rozwiązać umowę".

Czy porozumienie stron musi być na piśmie?

Nie. Obowiązek formy pisemnej z art. 30 § 3 Kodeksu pracy dotyczy wypowiedzenia i rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, a porozumienia stron ten przepis nie obejmuje. Ustne uzgodnienie jest więc ważne. Mimo to zawsze sporządź dokument na piśmie, bo bez niego nie udowodnisz uzgodnionej daty ani samego faktu porozumienia.

Praktyczna rada: podpiszcie dwa egzemplarze i zatrzymaj swój. Jeżeli pracujecie zdalnie i papier jest kłopotem, umowę można podpisać elektronicznie z mocą prawną, co przy porozumieniu stron w zupełności wystarcza.

Jak napisać rozwiązanie umowy za porozumieniem stron: wzór

Dokument jest krótki. Nie musi zawierać uzasadnienia, bo żaden przepis go nie wymaga.

[Miejscowość], [data]

[Imię i nazwisko pracownika]
[Adres]

[Nazwa i adres pracodawcy]

Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron

Strony zgodnie postanawiają rozwiązać umowę o pracę zawartą w dniu
[data zawarcia umowy] pomiędzy [nazwa pracodawcy] a [imię i nazwisko
pracownika], za porozumieniem stron, z dniem [data rozwiązania].

[podpis pracownika]        [podpis pracodawcy]

Jeżeli to Ty wychodzisz z inicjatywą, a pracodawca jeszcze się nie zgodził, nie podpisuj dokumentu jako "porozumienie". Złóż propozycję: "zwracam się z prośbą o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron z dniem...". Dopiero jego podpis zamienia propozycję w porozumienie. Sama Twoja prośba niczego nie rozwiązuje, a bywa, że pracownik przestaje przychodzić do pracy, bo uznał sprawę za załatwioną, i traci pracę dyscyplinarnie.

Czy pracodawca musi zgodzić się na porozumienie stron?

Nie. Porozumienie jest z definicji dobrowolne, więc pracodawca może odmówić bez podawania powodu i nie ma od tej odmowy żadnego odwołania. Jeżeli odmówi, a Ty chcesz odejść, zostaje Ci wypowiedzenie z zachowaniem okresu wynikającego ze stażu, czyli 2 tygodni, miesiąca albo 3 miesięcy.

Odmowa zdarza się najczęściej wtedy, gdy pracodawca chce zatrzymać Cię na pełny okres wypowiedzenia, żeby zdążyć z przekazaniem obowiązków. Warto wtedy zaproponować konkretny plan przekazania pracy zamiast samej daty. Szczegóły terminów opisaliśmy w tekście o okresie wypowiedzenia umowy o pracę.

Czy przy porozumieniu stron przysługuje zasiłek dla bezrobotnych?

Tak, ale zwykle dopiero po 90 dniach od rejestracji w urzędzie pracy. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przewiduje karencję, gdy w okresie 6 miesięcy przed rejestracją pracownik rozwiązał stosunek pracy za porozumieniem stron. To najczęściej pomijany koszt tego trybu.

Karencja nie działa jednak zawsze. Zasiłek przysługuje bez 90-dniowego opóźnienia, jeżeli porozumienie zawarto z powodu upadłości albo likwidacji pracodawcy, zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy, a także gdy pracownik zmienił miejsce zamieszkania. Jeśli któraś z tych sytuacji Cię dotyczy, zadbaj, żeby przyczyna była wpisana do porozumienia i do świadectwa pracy, bo urząd pracy ocenia dokumenty, a nie Twoje wyjaśnienia.

Czy można wycofać się z porozumienia stron?

Samo rozmyślenie się nie wystarczy. Podpisane porozumienie wiąże obie strony i jednostronne cofnięcie zgody nie wywołuje skutku. Możesz je odwołać za zgodą pracodawcy albo uchylić się od skutków oświadczenia, jeśli podpisałeś je pod wpływem błędu lub groźby (art. 84 i art. 87 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 KP).

W praktyce sądy rozpatrują takie sprawy najczęściej w dwóch układach. Pierwszy to podpis wymuszony alternatywą "porozumienie albo dyscyplinarka", gdy pracodawca nie miał podstaw do zwolnienia w trybie art. 52 KP. Drugi to porozumienie podpisane przez pracownicę, która nie wiedziała jeszcze, że jest w ciąży. Oświadczenie o uchyleniu się składa się na piśmie w ciągu roku od wykrycia błędu lub ustania stanu obawy.

Porozumienie stron a ochrona przed zwolnieniem

To ważna pułapka. Zakazy wypowiadania umowy z art. 41 KP, czyli ochrona w czasie urlopu i usprawiedliwionej nieobecności, a także ochrona przedemerytalna z art. 39 KP i ochrona w ciąży z art. 177 KP, dotyczą wypowiedzenia. Porozumienia stron nie blokują. Umowę można rozwiązać za porozumieniem także w czasie zwolnienia lekarskiego, urlopu wychowawczego czy w okresie ochronnym.

Dlatego pracodawca, który nie może wypowiedzieć umowy chronionemu pracownikowi, czasem proponuje porozumienie. To legalne, ale oznacza, że świadomie rezygnujesz z ochrony, którą daje Ci ustawa. Zanim podpiszesz w takiej sytuacji, policz, ile realnie tracisz.

Co wpisuje się w świadectwie pracy

W świadectwie pracy pracodawca wskazuje tryb rozwiązania umowy z podstawą prawną, czyli art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Nie podaje się przyczyny ani tego, kto wyszedł z inicjatywą. Dla kolejnego pracodawcy zapis o porozumieniu stron jest neutralny, w odróżnieniu od rozwiązania bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Jeżeli świadectwo zawiera błąd, masz 14 dni od jego otrzymania na wystąpienie do pracodawcy o sprostowanie, a przy odmowie kolejne 14 dni na pozew do sądu pracy.

Kiedy porozumienie stron się opłaca, a kiedy nie

Wybierz porozumienie, gdy masz już nową pracę i zależy Ci na konkretnej dacie, gdy chcesz uniknąć trzymiesięcznego wypowiedzenia albo gdy negocjujesz odprawę i rozstanie w dobrej atmosferze. Elastyczność daty jest tu realną wartością.

Odpuść porozumienie, gdy planujesz zarejestrować się jako bezrobotny i potrzebujesz zasiłku od razu, gdy jesteś w okresie ochronnym i ochrona faktycznie Cię zabezpiecza, albo gdy pracodawca naciska, a Ty nie rozumiesz jeszcze, dlaczego zależy mu na Twoim podpisie. W tym ostatnim przypadku zwłoka kosztuje niewiele, a pochopny podpis zamyka drogę do sądu.

Ostatnia uwaga o terminie. Przy wypowiedzeniu masz 21 dni na odwołanie do sądu pracy (art. 264 § 1 KP). Przy porozumieniu stron nie ma czego zaskarżać, bo sam zgodziłeś się na rozwiązanie umowy. To jest właśnie ten moment, w którym warto zapytać prawnika przed podpisem, a nie po nim.

Czy przy porozumieniu stron należy się odprawa?

Sama zgoda na porozumienie nie daje prawa do odprawy. Odprawa z ustawy o zwolnieniach grupowych przysługuje wtedy, gdy wyłączną przyczyną rozstania są przyczyny niedotyczące pracownika, a pracodawca zatrudnia co najmniej 20 osób. Tryb rozwiązania nie ma tu znaczenia, liczy się przyczyna.

Oznacza to, że porozumienie stron zawarte z powodu likwidacji stanowiska w firmie zatrudniającej 20 osób lub więcej daje prawo do odprawy w wysokości od jednomiesięcznego do trzymiesięcznego wynagrodzenia, zależnie od stażu. Porozumienie zawarte dlatego, że sam znalazłeś lepszą pracę, nie daje nic. Dlatego przyczyna wpisana do dokumentu bywa warta kilka tysięcy złotych i to o nią, a nie o datę, warto negocjować najdłużej.

Porozumienie stron a wypowiedzenie: porównanie

Podsumowując: porozumienie kupuje elastyczność terminu, a płaci się za nią ochroną i szybkim zasiłkiem. Jeśli zależy Ci wyłącznie na dacie, a nie potrzebujesz zasiłku, to dobry wybór. W każdej innej sytuacji policz najpierw, co tracisz.