W czasie rozwodu alimenty na wspólne małoletnie dzieci i na małżonka ustala się wnioskiem o zabezpieczenie złożonym w sprawie rozwodowej, a nie osobnym pozwem (art. 445 § 1 KPC). Sąd rozpoznaje taki wniosek w ciągu tygodnia (art. 753 § 1 KPC) i może zasądzić kwotę, którą druga strona ma płacić do czasu wyroku. Bez wniosku sąd nie zrobi tego z urzędu, a sprawa rozwodowa bywa długa.
Ten tekst jest dla małżonka, który się wyprowadził albo został w domu z dziećmi, a rozwód już trwa albo zaraz się zacznie. Pierwsze miesiące bez pieniędzy z drugiej pensji są najtrudniejsze. Jeśli druga strona przestała dokładać się do utrzymania dzieci, zwlekanie z jednym pismem kosztuje tu realne pieniądze.
Czy w trakcie rozwodu można dostać alimenty na dziecko?
Tak. Rozwód nie wstrzymuje obowiązku utrzymywania dziecka, a rodzice odpowiadają za nie w równym stopniu. Problem w tym, że wyrok rozwodowy z orzeczeniem o alimentach zapada często dopiero po kilku rozprawach. Na ten czas służy zabezpieczenie roszczenia, które w sprawie rozwodowej składa się w pozwie albo w osobnym piśmie do tego samego sądu okręgowego.
Do wniosku dołączasz dowody potrzeb dziecka (rachunki za żłobek, szkołę, leki, czynsz) i dochodów drugiego rodzica. Sąd musi uznać, że roszczenie jest uprawdopodobnione (art. 730 § 1 KPC), więc sama deklaracja potrzeb nie wystarczy, a udokumentowane koszty tak.
Czy można żądać alimentów na żonę lub męża w trakcie rozwodu?
Można żądać zabezpieczenia, jeśli małżonek jest w niedostatku albo sytuacja materialna rodziny wymaga wyrównania. Do wyroku małżonkowie nadal mają wzajemny obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny (art. 27 KRO). Alimenty na byłego małżonka z art. 60 KRO są świadczeniem dopiero po rozwodzie, więc na czas procesu opierasz wniosek o zabezpieczenie na wspólnym obowiązku z czasu trwania małżeństwa. Warto to napisać wprost, bo sąd sprawdza podstawę prawną roszczenia.
Jeśli oczekujesz, że po wyroku alimenty będą się należeć, wniosek o zabezpieczenie jest też dowodem Twoich potrzeb, który sąd widzi na długo przed ostatnią rozprawą.
Czy trzeba składać osobny pozew o alimenty, gdy toczy się rozwód?
Nie, i to ważna pułapka. W sprawie o rozwód nie wolno wszcząć osobnej sprawy o alimenty od małżonka ani na wspólne małoletnie dzieci za okres od wytoczenia powództwa (art. 445 § 1 KPC). Jeśli taki pozew już wpłynął wcześniej, sprawa alimentacyjna ulega z urzędu zawieszeniu. Wniosek o zabezpieczenie kierujesz więc do sądu, który prowadzi rozwód. Wzór takiego pisma znajdziesz na stronie o wniosku o zabezpieczenie alimentów.
| Sytuacja | Gdzie składasz wniosek | Na co uważać |
|---|---|---|
| Rozwód już się toczy | Sąd okręgowy prowadzący sprawę rozwodową | Osobny pozew o alimenty jest niedopuszczalny za okres od wytoczenia powództwa |
| Rozwód jeszcze nie wszczęty | Sąd właściwy dla przyszłej sprawy | Sąd wyznaczy termin na pozew, nie dłuższy niż dwa tygodnie (art. 733 § 1 KPC) |
| Sprawa o alimenty wszczęta przed rozwodem | Sąd, w którym ona wisi | Po wszczęciu rozwodu ulega zawieszeniu z urzędu |
Jak szybko sąd rozpatrzy wniosek o zabezpieczenie alimentów w rozwodzie?
Sąd rozpoznaje wniosek o zabezpieczenie alimentów w ciągu tygodnia od jego złożenia (art. 753 § 1 KPC). Na posiedzeniu niejawnym, więc druga strona zwykle dowiaduje się o wszystkim dopiero od komornika albo z odpisu postanowienia. Postanowienie o zabezpieczeniu jest wykonalne od razu po wydaniu, a nie dopiero po uprawomocnieniu.
Czy zabezpieczenie dotyczy tylko pieniędzy?
Nie. W sprawie rozwodowej sąd może też uregulować na czas procesu prawa i obowiązki stron, w tym kontakty z dzieckiem i sposób korzystania ze wspólnego mieszkania (art. 755 § 1 pkt 1 KPC). Jeśli zależy Ci na ustaleniu harmonogramu spotkań, zobacz stronę o wniosku o ustalenie kontaktów z dzieckiem. Dla osoby, która mieszka z drugą stroną pod jednym dachem, takie zabezpieczenie bywa ważniejsze niż samo świadczenie pieniężne.
Co grozi za nieuzasadniony wniosek o zabezpieczenie?
Jeśli zabezpieczenie okaże się bezpodstawne, uprawniony odpowiada za szkodę (art. 746 KPC), a roszczenie o jej naprawienie przedawnia się po roku od uprawomocnienia się orzeczenia kończącego sprawę. W sprawach alimentacyjnych sąd rzadko widzi taką sytuację, ale warto zapisać w piśmie realne, udokumentowane koszty, a nie okrągłą kwotę z głowy.
Co zrobić, gdy dostałeś wniosek o zabezpieczenie od współmałżonka?
Masz tydzień na złożenie zażalenia od postanowienia przyznającego zabezpieczenie (art. 741 KPC). Jeśli Twoje dochody spadły albo potrzeby dziecka są niższe, szybszą drogą bywa wniosek o zmianę lub uchylenie zabezpieczenia (art. 742 KPC). Szczegóły są w tekście o zażaleniu na zabezpieczenie alimentów.
Jak powinien wyglądać wniosek, żeby sąd go uwzględnił?
- Wskaż kwotę miesięczną i dzień, od którego ma obowiązywać, najlepiej od dnia złożenia wniosku.
- Przedstaw koszty dziecka w tabeli z dokumentami, a nie ogólnym opisem.
- Opisz zarobki drugiego rodzica i wskaż, skąd je znasz (umowa, wyciąg, PIT, ogłoszenie o firmie).
- Napisz, dlaczego zwłoka zagraża zaspokojeniu potrzeb, na przykład brakiem środków na czynsz i jedzenie.
- Dołącz dowód wpłaty ostatnich pieniędzy od drugiej strony, jeśli była dobrowolna. Brak wpłat od danego miesiąca pokazuje, że potrzeba zabezpieczenia jest pilna.
Przy zabezpieczeniu alimentów od małżonka z majątkiem lub działalnością gospodarczą wniosek wymaga więcej dowodów niż przy zwykłym pracowniku. W takim wypadku zleć przygotowanie pisma prawnikowi, bo błąd w kwocie albo podstawie prawnej oznacza kolejne tygodnie bez środków. Prawnika znajdziesz przez katalog prawników.
Jeśli dopiero zaczynasz sprawę, najpierw zdecyduj, czy chcesz złożyć pozew sama albo sam. Pozew rozwodowy z wnioskiem o zabezpieczenie w jednym piśmie przygotujesz z pomocą gotowego pozwu o rozwód dopasowanego do Twojej sprawy. Szersze tło sprawy rozwodowej opisuje strona o rozwodzie krok po kroku.
Najczęstsze pytania
Czy w trakcie rozwodu mogę przestać płacić alimenty?
Nie. Obowiązek wynika z wcześniejszego wyroku, ugody albo z mocy prawa i trwa do prawomocnego orzeczenia zmieniającego sytuację. Przestanie płacenia grozi egzekucją komorniczą, a przy uporczywym uchylaniu się także odpowiedzialnością karną z art. 209 Kodeksu karnego.
Ile alimentów zasądza sąd w trakcie rozwodu?
Sąd opiera się na usprawiedliwionych potrzebach dziecka oraz możliwościach zarobkowych i majątkowych rodziców (art. 135 KRO). Nie ma tabel kwot. Kwota zabezpieczenia bywa zbliżona do spodziewanej kwoty końcowej, ale sąd może ją ustalić ostrożniej, bo sprawa nie jest jeszcze w pełni zbadana.
Czy zabezpieczenie alimentów można złożyć przed złożeniem pozwu rozwodowego?
Tak, zabezpieczenia można żądać przed wszczęciem postępowania (art. 730 § 2 KPC). Sąd wyznaczy termin na złożenie pozwu, nie dłuższy niż dwa tygodnie, pod rygorem upadku zabezpieczenia (art. 733 § 1 KPC). Zwróć uwagę, że w tym czasie musisz mieć gotowy pozew.
Czy rozwód z orzeczeniem o winie zmienia alimenty na dziecko?
Nie. Wina wpływa na alimenty między małżonkami po rozwodzie (art. 60 KRO), ale nie na obowiązek utrzymywania wspólnych dzieci. Szersze skutki orzeczenia o winie opisuje tekst o rozwodzie z winą i podziale majątku.
Co się dzieje z zabezpieczeniem po wyroku rozwodowym?
Zabezpieczenie upada w przypadkach z art. 744 KPC, a gdy wyrok zasądza alimenty, rozliczenie następuje według wyroku. Jeśli wyrok jest niekorzystny, obowiązek z zabezpieczenia nie znika na jego podstawie bez dalszych czynności, więc złóż wniosek o jego uchylenie.